Sitemap

Klik op de pijltjes om de inhoud van de mappen te zien. Klik op ‘Opties’ om de presentatie aan te passen.

Opties ▼

Blog (115)
- Arm Nederlands! | Martin de Haan
  14/5/2013
  Tijdens het vertalen van Proust valt me maar weer eens op over hoe weinig middelen het Nederlands (in vergelijking met de ons omringende talen) beschikt om de relaties tussen woorden in een zin duidelijk te maken. Ga maar na: In tegenstelling tot het Duits kent het Nederlands geen naamvallen…
- Swanns kant: work in progress | Hofstede & de Haan
  9/5/2013
  Er was een tijd dat ik vroeg naar bed ging. Soms was mijn kaars nog maar net uit of mijn ogen vielen dicht, zo snel dat ik niet de tijd had om bij mezelf te zeggen: ‘Ik val in slaap.’ En een halfuur later werd ik wakker van de gedachte dat het tijd was om de slaap te zoeken, ik wilde het boek…
- Swanns kant: de stand van zaken | Martin de Haan
  6/5/2013
  Het is stil op Hof/Haan en dat heeft een reden. Wij proberen namelijk uit alle macht de verloren tijd in te halen en onze Proustvertaling tot een goed einde te brengen. Onze uitgever, Athenaeum-Polak & Van Gennep, heeft inmiddels laten weten dat een verschijning van Swanns kant precies honderd…
- Een boer uit Paraguay | Rokus Hofstede
  29/3/2013
  U herinnert zich uw kindertijd. Uw vlasblonde moeder, die de godganse dag tegen u liep te schelden als een boer uit Paraguay tegen zijn ezel. En uw vader, uitgezakt voor het tv-toestel, onnozelheden mompelend tegen de personages die rondspartelden binnen in de kijkdoos. Uw schoolresultaten waren…
- Pharmacie Anglaise Swann | Rokus Hofstede
  26/11/2012
  Onbegrensd is de rijkdom aan dromen, fantasieën en betekenissen die door de verteller van de Recherche aan bepaalde namen wordt gehecht. De ontdekking van de namen was zelfs, aldus Roland Barthes in zijn essay 'Proust et les noms', het poëtische evenement dat het schrijven van de Recherche 'op…
- Marjan Hof (2002-2012) | Hofstede & de Haan
  8/11/2012
  Ons bereikte het bericht van het overlijden van Marjan Hof, een vertaalster van Franse literatuur die enige vermaardheid verwierf als redactrice van de stijlvolle Perlousesreeks van Uitgeverij Voetnoot, gevestigd in Ontwerpen. Binnen die reeks, waarin tussen 2003 en 2011 vierentwintig titels…
- Tijdloze tijd in Arles | Rokus Hofstede
  16/9/2012
  'Voor vertalers is contact met de brontaal en –cultuur en met anderstalige collega's die uit dezelfde taal vertalen van het allergrootste belang. Een relatief bescheiden, maar zeer doeltreffende mogelijkheid daartoe vormen de vertalershuizen...', heet het in het Vertaalpleidooi. Zo gezegd zo…
- De libertijn en de lichtekooi | Rokus Hofstede
  30/7/2012
  In de openingsbladzijden van Prousts Un amour de Swann – de roman-in-de-roman die het tweede deel van Du côté de chez Swann vormt – wordt Odette de Crécy, een van de 'getrouwen' van de salon van mevrouw Verdurin en de toekomstige maîtresse van Charles Swann, tot driemaal toe gekarakteriseerd…
- Gerrit Komrij over vertalen | Rokus Hofstede
  6/7/2012
  'Dat vertalen doe ik voor de centen. Ik zou willen dat ik meer tijd had voor het dichten. De rijping, het vasthouden in mijn hoofd, het gaat zo moeilijk tussen al dat vertalen door.' (1971) 'Een heel boek perfect vertalen is altijd nog een mindere daad dat het schrijven van één geslaagde…
- Vertalersgeluk zonder oesters | Martin de Haan
  21/6/2012
  En daar ging hij dan, de Europese Literatuurprijs 2012, naar Julian Barnes en zijn vertaler Ronald Vlek. Pech voor het duo Houellebecq/De Haan, dat evenwel niet bij de pakken neer wenst te zitten en zijn zinnen heeft gezet op een revanche in het mooie jaar 2017. De avond waarop de bekendmaking…
- De kaart en het gebied: de prijs? | Martin de Haan
  5/6/2012
  Wint De kaart en het gebied de Europese Literatuurprijs? Over twee weken weten we het, want dan vindt in de Rotterdamse Unie de officiële bekendmaking plaats tijdens een avondje in de reeks Vertalersgeluk. Het is alvast heel aardig dat het boek het tot de shortlist heeft geschopt, want ondanks…
- Michon in Mokum | Rokus Hofstede
  26/4/2012
  'Laten we voor deze ene keer het gebroed waarin we per ongeluk verzeild zijn geraakt op waardige wijze vertegenwoordigen.' Voor elke denkbare situatie in het leven is er, zo stelde Pierre Michon afgelopen maandag in het Maison Descartes, een toepasselijke quote te vinden in Becketts Wachten op…
- Een snufje Duits, een vleugje Portugees, een wolkje Russisch | Martin de Haan
  20/3/2012
  ‘Universiteiten schrappen 30 talenstudies’, kopte NRC Handelsblad afgelopen vrijdag. Het was voorpaginanieuws, en terecht. Tal van Europese talen, waaronder Frans, Duits, Italiaans en Portugees, zullen als de plannen doorgaan niet of nauwelijks meer op bachelorniveau aan Nederlandse universiteit…
- Levenselixer | Rokus Hofstede
  6/3/2012
  Arme Engelsen, die het ten eeuwigen dage moeten doen met Shakespeares Elizabethaanse Engels! Wij hebben evenveel Shakespeares tot onze beschikking als er Shakespearevertalers zijn. Bij het permanente regeneratieproces van klassieke werken spelen vertalingen een sleutelrol. Klassieken waarvan de…
- Nu nog Gordiaanser! | Martin de Haan
  28/2/2012
  Een kort naschrift bij mijn vorige post. Van de lange Proustzin die ik daarin besprak, citeerde ik o.a. deze vertaling van Thérèse Cornips: Ach, ik wist niet dat, heel wat treuriger dan de kleine dieetzonden van haar man, mijn gebrek aan wilskracht, mijn zwakke gezondheid en de onzekerheid die…
- Houellebecq/BHL in de ramsj | Hofstede & de Haan
  14/2/2012
  Aan ons ramsjwinkeltje is zojuist een prachtige titel toegevoegd: Publieke vijanden, de door ons beiden vertaalde briefwisseling tussen Michel Houellebecq en Bernard-Henri Lévy. Een karrenvracht aan intellectueel vuurwerk voor slechts € 10,00!
- Gordiaanse knoop | Martin de Haan
  9/2/2012
  Als Marcel Proust ergens om bekendstaat, is het wel om zijn lange, meanderende zinnen. Het vertalen van dat soort zinnen is vaak geen sinecure, met name om twee redenen: Het Nederlands maakt zeer spaarzaam gebruik van tegenwoordige deelwoorden, terwijl het Frans er (net als het Engels) in…
- Imagine No Fiction | Rokus Hofstede
  3/2/2012
  Soms blijkt verbeelding de kortste weg naar de werkelijkheid. Is dat niet de kunst? Even better than the real thing? Op woensdag 8 februari gaan onder de titel 'Imagine No Fiction' in de Vooruit in Gent moderatoren Tom Van Imschoot & Isolde Vanhee in gesprek over de werkelijkheid van de…
- De bel en de klepel | Martin de Haan
  11/1/2012
  Voor Hof en Haan staat het jaar 2012 in het teken van Marcel Proust, van wie we Du côté de chez Swann vertalen voor de Perpetuareeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep. Het is een tamelijk gewaagde onderneming, want er bestaan al twee andere vertalingen van dit deel van de Recherche, waarvan…
- Hij zei dat hij het deed | Rokus Hofstede
  23/12/2011
  In de laatste aflevering van dit reeksje rond Michons De Elf gaat het over de nacht van 15 nivôse in het jaar II, oftewel over 5 januari 1794, omstreeks het driekoningenfeest. Schilder Corentin wordt in het holst van die vriesnacht door drie sansculotten ontboden in de voormalige Saint-Nicolas-des-…
- De kop van Collot | Rokus Hofstede
  16/12/2011
  Een van de meer obscure leden van het Comité de salut public die Michon in De Elf voor het voetlicht brengt is de acteur en auteur Jean-Marie Collot (1749-1796), ook wel Collot d'Herbois genoemd, 'die de Herbois was zoals Corentin de la Marche was', dus met 'het adellijke nepvoorvoegsel dat…
- De stoel van Couthon | Rokus Hofstede
  9/12/2011
  De techniek van de interne verwijzing, waarvan in dit reeksje blogposts over De Elf al eerder sprake was, komt veelvuldig voor in de passages waarin het schilderij zelf wordt beschreven. Zij het dat Michon niet beschrijft maar hooguit suggereert: de litanie van de namen van de elf afgebeelde…
- Stockholmsyndroom | Rokus Hofstede
  1/12/2011
  Onder de al dan niet fictieve portretten van de legendarische Corentin die Pierre Michon in het openingshoofdstuk van De Elf de revue laat passeren, noemt hij ook een tekening van Georges Gabriel, bekend om zijn portretten van vooraanstaande revolutionairen. Helaas blijkt het om een ander te…
- Corentin en Gamelin | Rokus Hofstede
  25/11/2011
  Nauwelijks heeft Michon gezegd dat een door Tiepolo geschilderde page het portret van de jonge François-Élie Corentin zou zijn of hij trekt die woorden alweer in twijfel: Deze identificatie is maar al te verleidelijk, hoezeer misschien ook een verzinsel; die page is een type, geen portret.…
- Kalk- en verfspatten | Rokus Hofstede
  18/11/2011
  Het openingshoofdstuk van De Elf vormt de lastigste klip die de lezer van Michons verhaal te boven moet komen. Michon opent in medias res, met een hij-figuur van wie naar verluidt Giambattista Tiepolo het portret heeft nagelaten op de plafondschilderingen van de bisschoppelijke residentie in…
- 11-11-11 | Rokus Hofstede
  11/11/2011
  Als de auteur Georges Perec had geheten, had De Elf vandaag moeten verschijnen, om 11:11 uiteraard. Maar de auteur heet Pierre Michon, De Elf verschijnt pas ergens in de loop van volgende week. Michons aan Baudelaire ontleende motto, 'Het is een immens genot om je te vestigen in het getal', heeft…
- Duras revisited | Rokus Hofstede
  31/10/2011
  Er zijn nog andere graadmeters voor de ontvangst van een boek dan recensies en verkoopcijfers. Het in 2007 verschenen Nachtschip Night van Marguerite Duras, een vertaling van het uit 1979 stammende Le navire Night, heeft nauwelijks recensies gekregen en kende maar uiterst bescheiden verkoopcijfers.…
- Terwijl hij naar zijn voeten keek alsof | Rokus Hofstede
  20/10/2011
  Sonnet Direct toen ik uit kantoor thuis kwam trok ik een paar extra sokken aan. Mijn vrouw was zo vriendelijk nog gauw een kop hete soep op de Het ijs kraakte vervaarlijk, hoe- wel het op sommige plaatsen zeker 90 cm dik moest zijn. Met de zaag maakten we een vierkant wak, groot Op…
- Fiftyfifty | Rokus Hofstede
  15/9/2011
  'Het is geen bitterheid en ook geen nijd, het gevoel dat mij de laatste jaren soms bekruipt: dat er in elk succes iets ordinairs zit dat onze kleingeestigheid streelt,' zo staat vandaag te lezen op Maximen.nl. De uitspraak is van Jan Zabrana (1931-1984), een Tsjechische vertaler uit het Russisch en…
- Vamos a la playa | Rokus Hofstede
  24/8/2011
  247. Iets meer weten en iets minder leven. Anderen zijn een tegengestelde mening toegedaan. Aangename ontspanning is beter dan inspanning. Het enige wat wij bezitten is tijd, een bezit waarover zelfs de minst vermogenden beschikken. Het maakt een mens even ongelukkig zijn kostbare tijd aan…
- Markt en strijd, een gevleugeld begrip | Martin de Haan
  8/8/2011
  No description found for this item.
- Wilfred Oranje (1951-2011) | Rokus Hofstede
  4/8/2011
  Nadat tot tweemaal toe een Italiaanse schrijver een jaar na door hem te zijn vertaald was overleden, had hij besloten zich nog uitsluitend op Duitstalige auteurs te richten - zo vertelde mij Wilfred Oranje afgelopen voorjaar, met de hem typerende mengeling van bravoure en zelfspot, toen ik hem…
- De krakende kraak | Rokus Hofstede
  9/7/2011
  Zaterdagavond 18 juni 2011. In de Grote Zaal van de Rotterdamse Schouwburg vinden, in het kader van Poetry International 2011, drie 'internationale poëzievoordrachten' plaats door respectievelijk de Israëli Admiel Kosman, de Amerikaans-Oostenrijks-Duitse Ann Cotten en de Franstalige Belg Eugène…
- Clark Accord (1961-2011) | Rokus Hofstede
  27/6/2011
  Juichende recensies zijn geen garantie voor hoge verkoopcijfers, en andersom; een daverend verkoopsucces kan heel goed samengaan met al dan niet gesuikerde terechtwijzingen van de kant van critici. Dat laatste gold voor het werk van de onlangs overleden Surinaamse schrijver Clark Accord, wiens De…
- De kaart en het gebied: de noten | Martin de Haan
  21/6/2011
  Vandaag weer twee recensies van De kaart en het gebied (op de onvolprezen blogs Cutting Edge en 8weekly) waarin de besprekers hun beklag doen over het ontbreken van verklarende noten, in navolging van NRC Handelsblad. Misschien wordt het dus tijd om er wat meer over te zeggen. Mijn keuze om de…
- De kaart en het gebied: de ontvangst | Martin de Haan
  20/6/2011
  Een knusse bijeenkomst in Groningen, georganiseerd door literair dispuut Flanor. Een sfeervol SLAA-avondje in het Comedy Theater in de Nes (waar het bovenstaande filmpje van Diederik Rijpstra en Keke Keukelaar werd vertoond). Een goed bezochte lezing aan de Universiteit Utrecht. Een over het…
- De Toverberg (2) | Rokus Hofstede
  13/6/2011
  Zeven maanden na Hans Castorps aankomst op de toverberg maakt de sanatoriumbevolking zich op voor vastenavond. We zijn beland in de slotparagraaf, getiteld 'Walpurgisnacht', van het vijfde hoofdstuk. De avondjurk van Clawdia Chauchat, de Russische patiënte op wie hij al maanden heimelijk…
- De Toverberg (1) | Rokus Hofstede
  4/6/2011
  Hoe komt het dat vertalingen verouderen en originele teksten niet? Een van de mogelijke antwoorden: juist doordat originele teksten onbeperkt kunnen worden hervertaald, bezitten ze een onbeperkt vermogen tot zelfvernieuwing, als slangen waarvan de kleuren na elke vervelling weer even fris worden…
- Smrt a knihomil | Rokus Hofstede
  15/5/2011
  'De dood en de boekenwurm' luidt het Tsjechische opschrift bij deze ets van Johann Rudolf Schellenberg uit 1785. Hij herinnert liefhebbers van het gedrukte woord eraan dat er nog iets ergers is dan een omgevallen boekenkast: een boekenkast die omvalt.
- Het oog van de atleet | Martin de Haan
  2/5/2011
  Ziezo. De proeven van De kaart en het gebied zijn gecorrigeerd, het boek kan naar de drukker. Ik verbaas me er altijd over hoeveel er in de productiefase van een vertaling, na het inleveren van de kopij, nog verandert aan een tekst die voor mijn gevoel toch echt definitief was. Niet alleen omdat…
- Wikipedia voor vertalers (3) | Hofstede & de Haan
  8/4/2011
  Het heeft even geduurd (vertalers moeten soms ook vertalen), maar hier is dan de derde en laatste aflevering in de miniserie ‘Wikipedia voor vertalers’. In de eerste twee afleveringen (hier en hier) bespraken we al hoe vertalers zich nuttig kunnen maken door vertalersnamen toe te voegen in…
- Zachte berusting | Martin de Haan
  19/3/2011
  Hoe zou het toch staan met de vertaling van La Carte et le territoire? Wordt daar nog altijd aan gewerkt? Ja, daar wordt nog altijd aan gewerkt, meer dan fulltime zelfs (wat ook de stilte op Hof/Haan voor een groot deel verklaart). Maar het einde nadert, over iets minder dan een week moet alles af…
- Lezen als een vis in het water | Martin de Haan
  28/2/2011
  Restaurantgesprek met N. Ze vraagt: hoe kan een gewone lezer de kwaliteit van een vertaling beoordelen? Heel goede vraag, waar ik eigenlijk nog nooit over heb nagedacht. Of misschien kan een gewone lezer zich die vraag maar beter niet stellen, in elk geval niet bij voorbaat? Wie een vertaling van…
- Vertalersgeluk | Rokus Hofstede
  11/2/2011
  Twaalf redenen om je te verkneukelen: • dat je door een van je uitgeverijen (de Arbeiderspers) wordt gevraagd een van de weinige nog onvertaalde teksten van een van je lievelingsschrijvers (Georges Perec) te vertalen; • dat je een beroep kunt doen op een meedenkende collega…
- Wikipedia voor vertalers (2) | Hofstede & de Haan
  1/2/2011
  Vertalers die iets willen doen aan de opmerkelijk schamele aanwezigheid van hun beroepsgroep op Wikipedia (zie deel 1 van dit reeksje), hoeven zich niet te beperken tot het toevoegen van vertalersnamen in de bibliografieën van hun (of andermans) auteurs. Vaak zullen ze namelijk ontdekken dat er…
- Wikipedia voor vertalers (1) | Hofstede & de Haan
  20/1/2011
  De ‘vrije encyclopedie Wikipedia’ heeft zich in haar tienjarige internetbestaan ontwikkeld tot een vraagbaak voor zo ongeveer alles, en ook informatiebehoeftige vertalers maken er op grote schaal gebruik van. Die vertalers zelf schitteren in de encyclopedie echter door afwezigheid. Er bestaan…
- Stoelen | Martin de Haan
  14/1/2011
  Sommige beelden behoeven geen commentaar, zelfs al versta je de bijbehorende tekst niet. Dit hilarische interview van Milan Kundera met Roger Grenier bijvoorbeeld, een van de weinige beelddocumenten die ik van de schrijver ken, op 31 oktober 1968 (dus kort na de Russische inval in Tsjecho-Slowakije!…
- Vertaalcensuur (2) | Rokus Hofstede
  11/1/2011
  Halverwege de jaren 90 viel mij de opdracht te beurt om een bundel essays en aforismen van de Roemeens-Franse auteur Emil Cioran te vertalen, Écartèlement (1979), een van zijn laatste titels. Het boek opent met vier thematisch verwante essays, feitelijk de tekstuele restanten van een mislukte…
- Vertaalcensuur (1) | Rokus Hofstede
  7/1/2011
  Een klassiek geval van vertaalcensuur: de Duitse vertaling van Willem Elsschots Tsjip, het autobiografisch geïnspireerde boek dat hij in 1933 publiceerde over zijn eerste kleinzoon. Die Duitse versie, meteen ook de vroegste vertaling van Elsschots werk, verscheen in 1936 onder de titel Tschip bij…
- Vouwtje! | Martin de Haan
  30/12/2010
  Over landkaarten als esthetische objecten, kunstwerken op basis van landkaarten en vouwen die als bij toverslag verdwijnen. En over realisme, dat voor Michel Houellebecq niet meer is dan een vertrekpunt: de kaart is interessanter dan het gebied.
- Liefde en macht | Rokus Hofstede
  27/12/2010
  De Franse literaire wereld lijkt al enige weken in de greep van een potentiële nieuwe cause célèbre. Met roerende eensgezindheid hebben nagenoeg alle hedendaagse schrijvers van naam zich dezer dagen achter romancier Régis Jauffret geschaard, wiens in maart 2010 verschenen roman Sévère op last…
- Verslag van de dag | Martin de Haan
  22/12/2010
  Over het vermijden van storende klankherhalingen bij het vertalen van een zin uit ‘La Carte et le territoire’.
- Cimbalen en symbolen | Martin de Haan
  21/12/2010
  Normaal gesproken vind ik ritme veel belangrijker dan klank. Opzichtige alliteraties werken op mijn zenuwen, vooral als ze expres zijn aangebracht door vertalers die denken dat daarin de ware boodschap van de tekst schuilgaat, en die er niet voor terugdeinzen om voor één klein klankeffectje (dat…
- Nieuwe jasjes | Martin de Haan
  16/12/2010
  Uitgeverij De Arbeiderspers grijpt de verschijning van De kaart en het gebied aan om ook Houellebecqs vier eerdere romans in een nieuw jasje te steken, ontworpen door Ron van Roon. Het zijn prachtige omslagen, waarop dit keer ook de naam van de vertaler vermeld staat (en zo hoort het).
- Hélène Rousselet (1901-2001) | Martin de Haan
  5/12/2010
  Zo begint het manuscript dat Hélène Rousselet naliet aan haar familie. In vertaling: 'Hierbij dan mijn herinneringen aan de tijd van vroeger voordat ze in vergetelheid verzinken. Ik draag ze op aan de jongeren van de familie, opdat ze weten uit wat voor zuiver boerengeslacht ze stammen. En…
- Het genot dat we aan de dingen beleven (slot) | Martin de Haan
  28/11/2010
  Ruim een jaar na onze uitgebreide discussie over La Rochefoucaulds maxime 48 (zie de vorige twee posts, hier en hier) plaatste ik in de 'Drafts' van de inmiddels actieve maximensite een nieuw (niet meer te achterhalen) vertaalvoorstel. Nadat we met enige moeite de oude gedachtewisseling hadden…
- Het genot dat we aan de dingen beleven (vervolg) | Martin de Haan
  25/11/2010
  In de vorige post kruisten Rokus en ik de degens rond maxime 48 van La Rochefoucauld. In het Frans: La félicité est dans le goût et non pas dans les choses; et c’est par avoir ce qu’on aime qu’on est heureux, et non par avoir ce que les autres trouvent aimable. We verschilden vooral van…
- Het genot dat we aan de dingen beleven | Martin de Haan
  23/11/2010
  Lange discussie tussen Rokus Hofstede en Martin de Haan over de vertaling van maxime 48 van La Rochefoucauld.
- Goncourt | Martin de Haan
  9/11/2010
  Op 7 november 2005 was ik uitgenodigd voor een feestje. Plaats van handeling: Place Gaillon, Parijs, in het chique restaurant Drouant. Althans, daar zou het feest beginnen, waarna het al snel zou worden verplaatst naar een geheime locatie. Bij Drouant wordt elk jaar begin november de winnaar…
- Oersimpele manier om een stad te verwoesten | Rokus Hofstede
  22/10/2010
  Mario Vargas Llosa, Nobelprijswinnaar 2010, woonde in de jaren 60 in Parijs, een stad die toen voor veel Latijns-Amerikaanse auteurs gold als een soort nieuw Jeruzalem. De Peruaan was er goed bevriend met de eenentwintig jaar oudere Argentijnse schrijver Julio Cortázar (1914-1984). In 1997 schreef…
- Politiepastiche | Rokus Hofstede
  14/10/2010
  Een pastiche, zegt Van Dale, is een ‘werkstuk in nabootsende stijl, met satirische of kritische bedoelingen’. La Carte et le territoire mondt volgens diverse commentatoren uit in de ‘pastiche van een politieroman’. Die karakterisering is maar ten dele terecht, want hoewel het in deel drie…
- Kaart en veldeffect | Martin de Haan
  10/10/2010
  Die Haan en Hof toch. Dachten ze in La Carte et le territoire te zijn gestuit op een heus veldeffect, een literair-strategisch eerbetoon van de ene schrijver aan de andere, blijkt het allemaal op toeval te berusten, zoals Houellebecq zijn Nederlandse vertaler desgevraagd meldt: hij wist helemaal…
- Kaart en gebied (bis) | Rokus Hofstede
  4/10/2010
  De Creuse is een Frans departement dat toeristen of welgestelde gepensioneerden op zoek naar de bekoringen van het platteland tot nog toe grotendeels links hebben laten liggen, en met reden. Het is een ingeklonken, sombere streek, bestaand uit bosrijke hoogvlakten doorsneden met smalle, vochtige…
- Frans de Haan (1935-2010) | Rokus Hofstede
  28/9/2010
  'Toen ik zestien was heeft niemand me aangeraden Valéry, Gide, Claudel te lezen. Niemand. En als ik een boek kocht van het geld dat ik uit het vestzakje van vader pikte voordat ik naar school ging, moest ik het weghouden als ik thuiskwam. Maar in mijn kamer beklommen de boeken elkaar. De literatuur…
- Circus Houellebecq | Martin de Haan
  22/9/2010
  Als een schrijver van het type 'omstreden en wereldberoemd' een nieuwe roman publiceert, brengt dat altijd een heel circus met zich mee. Zo ook nu weer: Houellebecqs jongste was nog niet van de persen of het barstte aan alle kanten los. Tientallen recensies (opvallend positief dit keer), honderden…
- Primair vertalen (2) | Rokus Hofstede
  19/9/2010
  Vertaalvriend Haan en ik werken dezer dagen aan de vertaling (als Perlouse) van de reeks korte verhalen Comment on meurt van Émile Zola. Die reeks schetsen over sterven en begraven in verschillende maatschappelijke standen schreef Zola aanvankelijk in de zomer van 1876 voor een Russisch tijdschrift…
- Primair vertalen (1) | Rokus Hofstede
  15/9/2010
  In de traditionele verhouding tussen origineel en vertaling is die laatste secundair: de vertaling komt ná het origineel, in chronologisch opzicht, maar eveneens, zo veronderstellen we doorgaans, in kwalitatief opzicht. Er zijn ook andere configuraties denkbaar. Een daarvan wordt geschetst…
- Kaart en gebied | Martin de Haan
  9/9/2010
  Dat de grote schrijver Michel Houellebecq de grote schrijver Pierre Michon leest en waardeert, wist ik al. Dit voorjaar, toen hij volop aan La Carte et le territoire werkte, meldde hij nog in een speciaal nummer van Les Inrockuptibles: 'Pierre Michon heeft de (terechte) reputatie veel van zijn…
- Daar gaan we weer | Martin de Haan
  6/9/2010
  Michel Houellebecqs nieuwe roman, 'La Carte et le territoire', is nog niet uit of er is alweer een 'affaire'. Dit keer wordt de schrijver van plagiaat beschuldigd - vanwege een literair procédé dat bijna alle schrijvers weleens toepassen.
- Literair vertalen, een gesubsidieerde hobby? | Martin de Haan
  30/8/2010
  In 2009 zijn er in Nederland weer 4179 nieuwe boekvertalingen verschenen (cijfers KB). Gaan we gemakshalve uit van een gemiddelde verkoopprijs van 15 euro en een gemiddelde verkoop van 2500 exemplaren, dan hebben die boekvertalingen een totale omzet van bijna 157 miljoen euro opgeleverd. Als we…
- Waar rook is, hoeft geen vuur te zijn | Martin de Haan
  24/8/2010
  Over Milan Kundera en de opgeklopte 'affaire-Dvořáček'. In de spektakelmaatschappij telt alleen de eerste klap.
- Kundera's rode roos | Martin de Haan
  18/8/2010
  Aansluitend bij het vorige: Milan Kundera zelf past de 'moraal van het wezenlijke' zeer streng toe op zijn eigen werk. Zijn officiële oeuvre telt nu één verhalenbundel, één toneelstuk, vier essaybundels en negen romans; de rest van wat hij heeft geschreven beschouwt hij als bijkomstig of…
- De heuvels van het archief | Martin de Haan
  15/8/2010
  Surfend op Hof/Haan stuitte ik onlangs op een stuk uit 2008 (hier) waarin Hof de essaybundel Het doek van Milan Kundera aanhaalt. Zich afzettend tegen de auteur van De ondraaglijke lichtheid, die schrijvers aanspoort om op hun schrijfsels de 'moraal van het wezenlijke' toe te passen en alleen…
- Coup de force | Rokus Hofstede
  6/8/2010
  Op de binnenplaats van het Cloître Saint-Louis in Avignon, eind juli, een ‘rondetafel’ over vertalen, naar aanleiding van de opvoering van Shakespeares Richard II in de (controversiële) regie van Jean-Baptiste Sastre, op basis van de (controversiële) nieuwe vertaling door schrijver-vertaler-a…
- De grote illusie (2) | Rokus Hofstede
  25/7/2010
  La Grande Illusion is een enigmatische titel. Is alles wat mensen in rassen en klassen scheidt, alles wat tot haat en oorlog leidt, de illusie die Renoir met zijn film aanklaagt? Of is de ontnuchterende boodschap van de film juist dat ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’ nooit werkelijkheid…
- Bijtijds gaan slapen (bis) | Martin de Haan
  18/7/2010
  Eerder citeerde ik de beginzin van Du Côté de chez Swann in de nieuwe vertaling van Thérèse Cornips: 'Lang ben ik bijtijds gaan slapen.' Over dat 'gaan slapen' schrijft Miriam Rasch in haar recensie op 8Weekly: Deze beginzin is meteen een statement van de nieuwe vertaling. In de vorige luidde…
- De grote illusie (1) | Rokus Hofstede
  11/7/2010
  In romans wil her en der nog wel eens een verdwaalde vertaler opduiken, doorgaans een bijfiguur die de ideeën van de auteur over literatuur vertolkt. Zouden er ook vertalende filmpersonages bestaan? Ik kon het me eigenlijk nauwelijks voorstellen, tot ik onlangs La Grande Illusion van Jean Renoir…
- Bijtijds gaan slapen | Martin de Haan
  3/7/2010
  'Lang ben ik bijtijds gaan slapen.' Zo begint Op zoek naar de verloren tijd in de vertaling van Thérèse Cornips. De vertaalster bekent meteen kleur door het neutrale 'de bonne heure' te vertalen met een woord (bijtijds) dat weliswaar ook 'vroegtijdig' kan betekenen, maar waarvan 'de thans gewone…
- Verhuizen | Rokus Hofstede
  27/6/2010
  Verhuizen (1) Weggaan. Ervandoor gaan. Ertussenuit knijpen. Ervanonder muizen. De wijk nemen. Je wegscheren. Je uit de voeten maken. Hem smeren. Het hazenpad kiezen. De plaat poetsen. Een goed heenkomen zoeken. Maken dat je wegkomt. Je kamer verlaten je huis verlaten je straat verlaten je buurt…
- Traag geworden schip | Martin de Haan
  21/6/2010
  Het is al vijftien jaar geleden, maar door het lezen van de (uitmuntende) Kafkabiografie van Reiner Stach moest ik er weer aan terugdenken: de discussie over de frase '... in dem schon langsam gewordenen Schiff' uit de beginzin van Der Verschollene (voorheen Amerika). Hervertalers Willem van Toorn…
- Matelec ghedietscht | Rokus Hofstede
  11/6/2010
  In Herne, op dertig kilometer ten zuidwesten van Brussel, was in de tweede helft van de veertiende eeuw een groep van minstens vijftien kartuizers doende met de systematische vervaardiging van handschriften, Latijnse en in de volkstaal vertaalde, via collectieve arbeidsverdeling (kopiëren,…
- Tirade 33: Tanka’s | Martin de Haan
  6/8/2009
  Vu dans le journal: « Soldat russe en Tchétchénie », mitraillette au dos, debout devant un piano sans couvercle, échoué là, au milieu d’un parc, on ne sait comment, la tête basse et la main droite à peine effleurant les touches – Liebestraum ou Träumerei ? Markus Hediger,…
- Tirade 32: Meschonnic (3, slot) | Rokus Hofstede
  6/8/2009
  Meschonnics keuze voor het vertalen van Bijbelteksten was geen toevallige. Voor Bijbelteksten gaat het hedendaagse onderscheid tussen proza en poëzie maar in beperkte mate op, en dat komt Meschonnic goed uit, want in zijn opvattingen over de poëtica van het vertalen is dat onderscheid irrelevant. …
- Tirade 31: Meer lucht! | Martin de Haan
  5/8/2009
  De École Normale Supérieure in de Rue d’Ulm te Parijs is het meest prestigieuze onderwijsinstituut op Franse bodem. Elke zichzelf respecterende Franse intellectueel heeft er zijn opleiding genoten, de school telt twaalf Nobelprijswinnaars onder haar alumni, en het was dan ook niet zonder trots…
- Tirade 30: Meschonnic (2) | Rokus Hofstede
  3/8/2009
  Henri Meschonnic, zo bleek uit het voorgaande, was een man met een missie. Hij trok met grote felheid ten strijde tegen ingeburgerde opvattingen over taal en vertaling en schroomde niet daarbij het gros van de bestaande theorieën dienaangaande naar de schroothoop te verwijzen. Meschonnic, die…
- Tirade 29: Freakonomie | Martin de Haan
  2/8/2009
  Aardig economisch vraagstukje. Waarom lezen sommige Nederlanders buitenlandse literatuur liever in Engelse dan in Nederlandse vertaling, terwijl hun Nederlands uiteraard beter is dan hun Engels? Het antwoord is eenvoudig. Neem een oorspronkelijk Zweeds boek, laten we zeggen Stieg Larssons…
- Tirade 28: Meschonnic (1) | Rokus Hofstede
  1/8/2009
  Een meetkundige en een vertaler botsten tegen elkaar op. ‘Ik heb groot nieuws’, zei de vertaler, ‘ik heb net mijn Horatius gepubliceerd.’ – ‘Wat!’ zei de meetkundige, ‘die is er toch al tweeduizend jaar.’ – U begrijpt het verkeerd,’ hernam de ander, ‘het gaat om een…
- Tirade 27: Hunger & Yacoub | Rokus Hofstede
  30/7/2009
  Twee keer ben ik de afgelopen maanden in verrukking geraakt door muziek. Wat mij verraste was vooral het muzikale genre dat die verrukkingen teweegbracht: folk. Ik dacht dat ik mijn adolescente voorliefde voor folk aan het eind van de jaren 70 definitief had afgezworen. Nee dus: die gevoelige snaar…
- Tirade 26: Michaël | Martin de Haan
  29/7/2009
  De laatste keer dat ik hem zag was op 20 april in Brussel, tijdens een grote EU-conferentie over literair vertalen. Hij zat in de cirkelvormige opstelling recht tegenover me en maakte met zijn duim verwoede gebaren bij wijze van denkbeeldige sms’jes die hij me stuurde om het bedenkelijke niveau…
- Tirade 25: Vertaalmoeheid | Martin de Haan
  27/7/2009
  Laatst ontving ik een e-mail met een paar halve zinnen en verder wat losse letters: per ongeluk verstuurd door een vertaler die met zijn hoofd op het toetsenbord in slaap was gevallen. Want zoals je metaalmoeheid hebt, zo heb je ook vertaalmoeheid. Geen enkele professionele vertaler ontkomt eraan:…
- Tirade 24: Blecquenecques | Rokus Hofstede
  25/7/2009
  Terug van weggeweest. Veel wind in Noord-Frankrijk, 5 à 6 op de schaal van Beaufort. Dat was zwaar fietsen, maar de stranden aan de Côte d’Opale waren weids en leeg. En wij altijd moe genoeg om lekker te slapen – in de tent, in trekkershutten, in hotelletjes of in wat een ‘mobilhome’ werd…
- Tirade 23: Babel | Martin de Haan
  24/7/2009
  Je zou het haast niet voor mogelijk houden, en dat is het eerlijk gezegd ook haast niet, maar soms doen vertalers iets anders dan vertalen of bloggen. Nadenken over een zelf te schrijven roman, bijvoorbeeld. Mijn vroegste plannen voor een roman met de titel Babel moeten uit het jaar 2000…
- Tirade 22: Het vertaalprobleem | Martin de Haan
  22/7/2009
  In een blog over vertalen mag een concreet vertaalprobleem niet ontbreken, bij wijze van blik in de keuken. Zoals gezegd werk ik momenteel aan de essaybundel Une rencontre van Milan Kundera, en het ligt dus voor de hand om daar een voorbeeld aan te ontlenen: een willekeurig vertaalprobleem van het…
- Tirade 21: Interpreterende transfer | Martin de Haan
  21/7/2009
  Na mijn vorige post bedacht ik ineens dat mijn polemiekje met Bloemen en Segers nog een vervolg had gehad, of liever gezegd bijna had gehad, want de column die ik had geschreven over de door hen verzorgde Terminologie van de vertaling moest in Filter wijken voor een uitgebreide recensie. Hier…
- Tirade 20: Lichaam | Martin de Haan
  20/7/2009
  In het najaar van 2001 vond er op de doorgaans zo praktische e-maillijst van de Werkgroep Vertalers van de VvL een heuse intellectuele discussie plaats. Inzet was de vraag hoe het werk van een literair vertaler moet worden gezien: als ambacht, of als uitvoerende kunst? De hele vraag kan op het…
- Tirade 19: Zichtbaar! | Martin de Haan
  17/7/2009
  In vorige posts klaagden Rokus en ik steen en been over onze onzichtbaarheid, we vertelden hoe we ondanks herhaald psychiaterbezoek en verregaande experimenten met psychedelische drugs maar niet tevreden konden zijn met het lot dat ons als ondergewaardeerde vertalers ten deel viel, en we kondigden…
- Tirade 18: Beheersbaarheid | Martin de Haan
  16/7/2009
  Het boek waar ik momenteel aan werk heet Une rencontre en is geschreven door Milan Kundera. Ik ben zijn vaste vertaler, dit is mijn vierde boek van hem na de romans Identiteit en Onwetendheid en het essay Het doek. Voor wie het nog niet wist: de in Tsjechoslowakije geboren Kundera woont sinds 1975…
- Tirade 17: Wandelen door Parijs | Martin de Haan
  14/7/2009
  Afwisseling moet er zijn, dus laat ik maar eens voor wat kleur en beweging zorgen terwijl mijn medeblogger Rokus met vrouw en kind door Frankrijk fietst (hopelijk niet door het onweer dat nu boven de Morvan hangt). Geen beter begin, in dat geval, dan een filmpje van een wandelende vertaler.…
- Tirade 16: Objectiviteit | Martin de Haan
  13/7/2009
  Toen ik net met literair vertalen begon, laten we zeggen de eerste vijf jaar (1996-2001), dacht ik dat een vertaling beter werd naarmate je er vaker doorheen ging. Van al mijn vertalingen uit die tijd (de eerste twee Kundera’s, de eerste twee Houellebecqs, Adolphe van Benjamin Constant) staan nog…
- Tirade 15: Bekkentrekkerij | Rokus Hofstede
  11/7/2009
  Na mijn eerste bijdrage aan deze blog ontspon zich een mini-discussie over de al dan niet wenselijke ‘onzichtbaarheid’ van vertalers, waaraan Martin een korte maar krachtige bijdrage leverde. Ik citeer: ‘Een goede vertaler bouwt direct zo veel krediet op bij de lezer, dat ook zijn gewaagdste…
- Tirade 14: I love translators! | Martin de Haan
  10/7/2009
  Ging het om een Sloterdijkvertaling van Hans Driessen? Ik weet het niet meer. Wat ik nog wel weet is dat collega Paul Beers, nooit te beroerd voor een spetterende reactie, de VPRO Gids er met een boze brief op wees hoe verkeerd het was om een vertaling te bespreken zonder de naam van de vertaler te…
- Tirade 13: Staartdekveren | Rokus Hofstede
  9/7/2009
  Een paar dagen geleden zag ik op televisie de Bekende Vlaming en wetenschapsjournalist Dirk Draulans college geven over Darwin en de evolutietheorie. De man stak zijn anti-creationistische betoog af met het heilige vuur van een prediker, maar dan wel eentje die het zich kon veroorloven zijn preek…
- Tirade 12: (On)vertaalbaarheid | Martin de Haan
  8/7/2009
  Tegenover het cliché van de onzichtbaarheid (de vertaler behoort volledig schuil te gaan achter de oorspronkelijke tekst) staat het door Rokus ook al genoemde cliché van de onvertaalbaarheid (de vertaler onttrekt de oorspronkelijke tekst steeds aan het zicht). Regelmatig worden die twee conflicter…
- Tirade 11: Het deadline-effect | Rokus Hofstede
  7/7/2009
  Een verschijnsel waar ik me al vertalend dikwijls over heb verbaasd is de afstemming van de inspanning die ik lever op de tijd die ik heb. Laat ik me nader verklaren. Waar ik op doel is de wonderbaarlijke dosering van geestelijke energie die door de deadline wordt afgedwongen – wonderbaarlijk,…
- Tirade 10: Berg en dal | Martin de Haan
  6/7/2009
  De heuvels van de Morvan zijn groen en golvend. Of eigenlijk zijn het bergen, als je de geomorfologische definitie van ‘berg’ serieus neemt: ze steken vaak meer dan 200 meter boven hun omgeving uit. Vanachter mijn bureau zie ik de twee hoogste, de Haut Folin (902 m) en de Mont Beuvray (821 m).…
- Tirade 9: Ajuinlei | Rokus Hofstede
  4/7/2009
  Op de zondagse boekenmarkt, aan de Ajuinlei in Gent, vond ik een curieus boekje, daterend van 1896 en getiteld Nieuwe Vlaamsche en Fransche Samenspraken. Het bevat eenvoudige dialoogjes over alledaagse onderwerpen, met, in twee kolommen, broederlijk naast elkaar, het Vlaams en het Frans. Zo…
- Tirade 8: Procedures voor de introductie | Martin de Haan
  3/7/2009
  Met enige regelmaat krijg ik mails van mensen die informatie willen over het vertaalprogramma Tovertaal™. In het vertaaltijdschrift Filter heb ik namelijk ooit een reeks tests van dat programma gepubliceerd, die nu op internet staan, en het contactadres leidt naar mij. Een paar dagen geleden…
- Tirade 7: Het broeden | Rokus Hofstede
  2/7/2009
  Het moet voor de Tirade-redactie geen geringe klus zijn geweest om de schriftelijke reacties van vierentwintig vertalers op tweeëndertig vragen te componeren tot een doorlopende tekst. Uiteraard hebben niet alle antwoorden het gehaald tot de gedrukte versie van het tijdschrift of tot het supplement…
- Tirade 6: Cultureel schaatsen | Martin de Haan
  1/7/2009
  Daar zaten we dan, in Marseille. Vijf vertalers die allemaal in of uit een taal van het Middellandsezeegebied vertaalden, voor een rondetafelgesprek over ‘The cultural skates in the translation in the Mediterranean pond’. Die ‘culturele schaatsen’ leken me een logische verklaring voor het…
- Tirade 5: Vertalersliefde | Rokus Hofstede
  30/6/2009
  Een vertaler valt niet samen met zijn auteur, schreef ik eergisteren. Over die stelling is niemand gevallen. Interessanter is dan ook de vraag die erop volgt: moeten we houden van de auteur die we vertalen? Ontegenzeglijk is houden-van de gelukkigste formule, hoewel die ook zijn voetangels en…
- Tirade 4: Klaroenstoot | Martin de Haan
  28/6/2009
  Recensie in NRC (28 juni, hier) van de ‘Grassiaanse, nieuwe vertaling van het labyrintische epos Die Blechtrommel’. Anneriek de Jong laat haar licht schijnen over de vertaalprestatie van Jan Gielkens, die het meesterwerk van Günter Grass vijftig jaar na de verschijning van het origineel en…
- Tirade 3: De vertaalfout | Rokus Hofstede
  27/6/2009
  Het ontdekken van een blunder in eigen vertaling sorteert ongeveer hetzelfde effect als het abusievelijke versturen van een compromitterend mailtje: groot alarm, adrenalinestoot, schaamrood op de kaken, behoefte om apensprongen door de kamer te maken. In een tekst van de socioloog Pierre Bourdieu…
- Tirade 2: Lezerspost | Martin de Haan
  26/6/2009
  Onlangs kreeg ik via de uitgever een berichtje doorgestuurd van een mevrouw die een van mijn vertalingen had gelezen. Het was geen bijzonder vriendelijk berichtje. Om een idee te geven: ‘Ik ben heel erg teleurgesteld in de vertaling in het Nederlands, dat zo slecht is dat ik het nauwelijks…
- Tirade 1: De vertaler als zeurpiet | Rokus Hofstede
  24/6/2009
  Presentatie van Tirade’s ‘vertalersnummer’, donderdagmiddag in Rotterdam, tijdens Poetry, op een behoorlijk wereldse locatie: de tuin van café Floor, naast de Stadsschouwburg, een boomloos binnenhof omringd door vijf verdiepingen nieuwbouw. Toch is het er opmerkelijk gezellig, iets waaraan…
- Jean Echenoz, Aan de piano, fragment | Martin de Haan
  11/11/2004
  Telkens als de metro weer bovengronds kwam had Max zich ook kunnen interesseren voor de viaducten waarover ze reden, lieve, goeie, mooie viaducten, lieve, ouwe, intelligente, waardige staalbouw, maar nee: nu zijn achtervolgingsplan zienderogen ineenschrompelde en even snel verlepte als een…
Columns MdH (21)
- De zichtbare vertaler 17: Europa in de praktijk | Martin de Haan
  17/10/2010
  Mijn twee dochtertjes van 3 en 5 zijn volmaakt tweetalig. Dat krijg je ervan, als je als Nederlands stel in Frankrijk gaat wonen en daar een bescheiden bijdrage besluit te leveren aan de herbevolking van het platteland. Momenteel bezitten de twee meisjes alleen de (overgeërfde) Nederlandse…
- De zichtbare vertaler 16: Professionaliseren | Martin de Haan
  5/8/2010
  Toen ik het woord voor het eerst aan mijn eigen voornaamste activiteit (literair vertalen) gekoppeld hoorde worden, kon ik een glimlach niet onderdrukken. Professionaliseren. Van alle kanten (Fonds, Expertisecentrum, VvL) krijgen wij literair vertalers tegenwoordig te horen dat dat iets is wat we…
- De zichtbare vertaler 15: Steekproef | Martin de Haan
  23/1/2010
  U wist het misschien nog niet, maar over vijf jaar bestaan er geen papieren boeken meer. Dat zit zo. In Amerika, waar alle technologische en commerciële ontwikkelingen van de laatste vijftig jaar zijn bekokstoofd, verkoopt de allergrootste online boekhandel inmiddels meer elektronische dan…
- De zichtbare vertaler 14: Boekvertalers | Martin de Haan
  23/10/2009
  In mijn bijdrage aan het allereerste nummer van VvL.nu (najaar 2006) stelde ik een fundamentele vraag: wat bezielt ons om als literaire schrijvers en vertalers samen in één club te gaan zitten, in plaats van aansluiting te zoeken bij onze respectieve niet-literaire vakgenoten? De vraag is nu…
- De zichtbare vertaler 13: Vertalen in Europa (vervolg) | Martin de Haan
  22/6/2009
  Herinnert u zich Diego Marani nog, de sympathieke ambtenaar van de Europese Commissie die ons, de verenigde literair vertalers van Europa, in Arles de tip gaf om de volksliederen van alle EU-lidstaten in alle EU-talen te vertalen en uit te brengen op cd-rom, met steun van de Commissie? Inmiddels…
- De zichtbare vertaler 12: De wet van Verhoef | Martin de Haan
  22/2/2009
  Een van de wat ludiekere aspecten van het professionele vertalerschap is zonder twijfel het onderhandelen over contracten. Sinds het bestaan van het onvolprezen modelcontract is de speelruimte uiteraard gering, maar dat maakt het er alleen maar ludieker op: hoe minder je te verliezen of te winnen…
- De zichtbare vertaler 11: Klagen over geld | Martin de Haan
  22/10/2008
  ‘Ik snap niet waarom vertalers altijd zo moeten klagen over geld,’ mailde een bekende Nederlandse schrijfster mij dit voorjaar. De meeste schrijvers hebben het ook niet breed, en die hoor je nooit, was haar redenering. Daar zit wat in, en toch ook weer niet. Behalve heel veel overeenkomsten is…
- De zichtbare vertaler 10: Trots Op Nederland | Martin de Haan
  22/6/2008
  Vertalers zijn culturele bemiddelaars, zegt het een dezer dagen verschenen Vertaalpleidooi. Daar kan ik van meepraten. Ik bemiddel me rot, ren van hot naar her om culturen met elkaar in contact te brengen, ga onversaagd de interculturele dialoog aan en probeer tussen de bedrijven door nog wat te…
- De zichtbare vertaler 9: Vertalen in Europa | Martin de Haan
  1/2/2008
  Op een mooie herfstdag in november zaten er te Arles ruim twintig vertalers in een grote kring bijeen om te luisteren naar de heer Diego Marani, Europees ambtenaar. De heer Marani was gekomen om ons, de vertegenwoordigers van de Europese vertalersverenigingen, verenigd in de CEATL, te vertellen…
- De zichtbare vertaler 8: Belangrijk in Frankrijk | Martin de Haan
  22/6/2007
  Het gebeurt niet vaak, maar als het gebeurt kan je dag niet meer stuk. Gisteren in de brillenwinkel in Autun. Opgedirkte dame van een jaar of veertig, in het Frans uiteraard: ‘Wat kan ik voor u doen?’ ‘Ik kom de bril van mijn vrouw ophalen, de naam is Marijnissen, Mariezjniessèn,…
- De zichtbare vertaler 7: Het vuur van de onderscheidingsdrang | Martin de Haan
  22/3/2007
  Eind vorig jaar kocht ik een cd: een nieuwe, in de vakpers zeer enthousiast ontvangen opname van Albéniz’ Iberia. Van de pianiste, Joyce Hatto, had ik nog nooit gehoord, maar daarvoor hoefde ik me blijkbaar niet te schamen, want volgens een quote van een bekende muziekcriticus was ze ‘the…
- De zichtbare vertaler 6: Schaduwauteur | Martin de Haan
  22/12/2006
  Toen de vorige aflevering van deze column abusievelijk de titel ‘De onzichtbare vertaler’ had meegekregen in plaats van het tegendeel, was ik voorbereid op een storm van protesten. Niets daarvan: totale stilte, alsof iedereen in die titel een bevestiging zag van iets wat hij allang wist, of…
- De zichtbare vertaler 5: Zaak en spraak | Martin de Haan
  22/10/2006
  Het schijnt gezond te zijn om af en toe fundamentele vragen te stellen, bij voorkeur in een landelijke setting met fladderende vlindertjes en gonzende bijtjes (leve de laptop), dus misschien moet ik me maar eens laten inspireren door de feestelijke feniksact van het VvL-bulletin. Fundamentele…
- De zichtbare vertaler 4: In het park | Martin de Haan
  10/5/2006
  Op een bankje in het Vondelpark zag ik laatst een vertaler zitten. Het was duidelijk een goede vertaler: kameleontische stijl, empathische uitstraling, dikke projectwerkbeurs in de linker kontzak. In zijn RSI-hand hield hij een exemplaar van de auteurswet. Hij keek somber voor zich uit. ‘Artikel…
- De zichtbare vertaler 3: Weerspiegelde lust is dubbele lust | Martin de Haan
  15/12/2003
  Sinds gisteren hangt er in onze woonkamer, keurig recht boven de schouw, een prachtige gravure. Het is een portret van een man in een zwart pak met daarover een zwarte mantel, tegen een zwarte achtergrond. Vrolijke boel daar, zult u denken, maar gelukkig zijn er nog een paar lichtpuntjes in het…
- De zichtbare vertaler 2: Oude woorden | Martin de Haan
  17/6/2003
  Hoeveel begrijpen hedendaagse Franse lezers nog van Franse teksten uit, zeg, de achttiende eeuw? Tien jaar geleden, toen ik net een studie literatuurwetenschap achter de rug had, wist ik het wel: de vraag is verkeerd gesteld, begrip is niet iets wat vermindert met de eeuwen, het verandert alleen.…
- De zichtbare vertaler 1: Leonie Kuyper | Martin de Haan
  17/3/2003
  Hoeveel romans en verhalen zouden er bestaan waarin een vertaler wordt opgevoerd als personage? Niet zo heel veel waarschijnlijk, maar naar ik aanneem toch genoeg om de komende vijfentwintig jaar een vaste rubriek in Filter mee te vullen, één aflevering per vertelde vertaler. Dat leek me een…
- Tovertaal 4: Groot nieuws voor de dichters | Martin de Haan
  15/12/2002
  Poëzie vertalen is een heikele zaak. Vooral metrische en rijmende poëzie levert in vertaling maar al te vaak een bedroevend resultaat op, om een voor de hand liggende reden: hoe nauwer de vaargeul, hoe groter de kans dat het schip strandt, en vormvaste poëzie geeft de vertaler minder ruimte dan…
- Tovertaal 3: De zoekgeraakte tijd | Martin de Haan
  15/9/2002
  Marcel Proust, wie kent hem niet. Zijn meesterwerk, de megaroman Op zoek naar de verloren tijd, wordt deze zomer herdrukt in een goedkope editie (7 delen in cassette, 3472 pagina’s, € 69,50) in de onvolprezen en zwaar bekritiseerde vertaling van het trio C.N. Lijsen, M.E. Veenis-Pieters en…
- Tovertaal 2: Trouwen doe je omdat je van elkaar houdt | Martin de Haan
  15/5/2002
  Citaten in een literair werk zijn voor een vertaler altijd een reden om extra alert te zijn. De auteur laat een vreemde stem spreken in zijn eigen tekst, er vindt een stijlsprong plaats, de doorgaande beweging wordt onderbroken. Voor de gebruiker van Tovertaal vormen citaten dan ook een prachtige…
- Tovertaal 1: Laten we de dingen beter maken | Martin de Haan
  15/2/2002
  Over de (on)mogelijkheid van een vertaalmachine is veel gezegd en geschreven. Zelf heb ik altijd tot de sceptici behoord. Ik herinner me nog heel goed hoe Philipstopman Cor Boonstra in een interview verklaarde dat we binnen enkele jaren een apparaat konden verwachten dat zelfstandig teksten in…
Columns RH (7)
- De verbastering van Baudelaire | Rokus Hofstede
  1/12/2007
  ‘Er zijn Vlamingen en Walen in België, maar Sire, er zijn geen Belgen’. Die veelvuldig aangehaalde uitspraak, afkomstig uit de brief die Jules Destrée, een linkse Waalse volksvertegenwoordiger, in 1912 stuurde aan de jonge Koning Albert, blijkt met terugwerkende kracht profetisch. In de…
- Het standpunt van Mandelstam | Rokus Hofstede
  1/10/2007
  Vrije beroepen kennen geen vrije tijd. Die stelling gaat misschien niet voor alle kleine zelfstandigen in gelijke mate op, maar voor vertalers zeker wel. Ik ken er voor wie zestien uur werken per dag geen uitzondering is, en zelf heb ik, toen ik nog vrijgezel was, ook monachale periodes gekend…
- Het gebod van Bernlef | Rokus Hofstede
  1/6/2007
  Kent u de heelgoedhollander? Bij het horen van een onbekend woord grijpt een vertaler onmiddellijk naar zijn woordenboek, ook, of juist, wanneer het gaat om een woord uit zijn eigen taal. De ‘heelgoedhollander’, weet Van Dale, is ‘een hollander die dient ter bereiding van het heelgoed’.…
- De paradox van Denissen | Rokus Hofstede
  3/3/2007
  ‘Zij zijn groot en ik is klein, en dat is niet eerlijk.’ Vlaamse vertalers werden onlangs in de Standaard der Letteren (26/01/2007) door journalist Karel Verhoeven bestempeld als ‘literaire calimero’s’. Aan de hand van diverse recente onderzoekingen en op basis van interviews neemt…
- Een slecht uitgeknepen citroen | Rokus Hofstede
  16/5/2002
  Niets kleinmenselijks is de vertaler vreemd. Onlangs betrapte ik mezelf erop dat ik naarstig naar vertaalblunders zat te speuren in een oude vertaling van de tekst die ik op dit moment onder handen heb. Ik wilde mijn voornemen om die tekst opnieuw te vertalen voor mijzelf legitimeren door te kunnen…
- Apologie van de vlijt | Rokus Hofstede
  8/11/2001
  Vertalers zijn nederig. Vertalen is een dienende taak. Vertalingen verouderen sneller dan gewone literaire teksten. Vertalen is interpreteren. Vertalingen zijn vingeroefeningen voor eigen creatief letterkundig werk. Trouwe vertalingen zijn slaafs. Vrije vertalingen zijn vlak. Een vertaling is…
- Schoonheid als kapitaal | Rokus Hofstede
  1/10/1991
  'In Holland wordt per jaar 69,2 miljoen gulden aan cosmetica besteed, wist je dat? Moet je eens uitrekenen wat je voor dat geld kad kunnen krijgen aan kinderopvang, Blijf-van-m'n-Lijfhuizen of gewoon etentjes in een goed restaurant.' Naomi Wolf weet het wel te brengen, maar in haar bevlogenheid…
Essays MdH (18)
- Verlost van de roos: Milan Kundera | Martin de Haan
  2/8/2011
  31 oktober 1968. De jonge Tsjechische romancier Milan Kundera, wiens eerste roman net is verschenen in Franse vertaling, wordt op de Franse televisie geïnterviewd door Roger Grenier. Het interview (te vinden op YouTube) is om meerdere redenen opmerkelijk: het vindt plaats vlak na de Russische…
- La grande Pléiade de Milan Kundera | Martin de Haan
  5/3/2011
  Lire Milan Kundera, c’est lire l’histoire du roman – c’est-à-dire l’histoire de l’art du roman, car lui-même ne se lasse pas de souligner que le roman n’est pas un simple genre littéraire parmi d’autres, mais un art autonome, indissolublement lié à la modernité occidentale et…
- Burchten van het vergetelijke | Martin de Haan
  16/3/2008
  Op mijn bureau ligt één boek: Het doek van Milan Kundera. Het is een boek dat me om verschillende redenen dierbaar is, niet in de laatste plaats omdat ik er als vertaler een aantal maanden in heb gewoond. Maar het is niet mijn lievelingsboek, ik heb het alleen tevoorschijn gehaald omdat ik me…
- Schaduwkunstenaars | Martin de Haan
  2/2/2007
  Ze zijn de waterdragers van het literaire peloton: de vertalers. Ver van alle media-aandacht sloven ze zich uit voor hún auteurs, en eigenlijk zijn ze niet eens zo ontevreden met die plaats in de schaduw: mooie dingen kunnen maken zonder de last van de roem te hoeven dragen, wie zou dat niet…
- Weg van de mens, terug naar de mens | Martin de Haan
  14/11/2005
  Op een omgevallen boom in het bos zit een man. Hij denkt na, schrijft af en toe iets op een velletje papier en trekt zich niets aan van de hond die blaffend zijn aandacht vraagt. Hij slaat ook geen acht op de drie mannen die achter hem staan en met microfoon en camera over zijn schouder heen…
- Landschappen voor Wang Wei | Martin de Haan
  15/10/2004
  Hoe vertaal je een landschap? Rare vraag. Een landschap is geen taal, dus je kunt het ook niet vertalen. En als het landschap wordt beschreven in een gedicht? Dan vertaal je het gedicht, niet het landschap, dus de vraag blijft onzinnig. En als het een Chinees gedicht is, over een Chinees landschap?…
- De dolle wanorde van de conversatie | Martin de Haan
  18/6/2004
  Waarom Diderot? Omdat hij de levendigste, de grappigste, de ongrijpbaarste is. Neem zijn Contes et romans ter hand in de prachtige nieuwe Pléiade-uitgave, sla het voorwoord, de noten en alle andere onzin over, begin te lezen en je bent verkocht. Wie was Diderot? Zelf zou hij waarschijnlijk…
- Zichtbare wereld | Martin de Haan
  16/6/2004
  Waar houdt een plaats op, waar begint een nieuwe plaats? Het is vooral een kwestie van gewoonte. Na een verhuizing merk je dat direct. In het begin is de plaats waar je bent gaan wonen belachelijk klein, niet veel groter dan de directe omgeving van het huis. En zelfs binnenshuis is veel nog…
- Lijdenskristallen van Michel Houellebecq | Martin de Haan
  15/3/2003
  Poëzie groeit op het massagraf der bedrogen verwachtingen; haar ware wortels bevinden zich echter in de hemel. Het valt dan ook te begrijpen dat ze niet bij machte is de mens met het leven te verzoenen. Wel kan ze een zwak maar duidelijk signaal afgeven aan hen die op het punt staan het bijltje…
- Een moderne Pythagoras: Raymond Queneau en het Getal | Martin de Haan
  21/12/2002
  De wereld is alles wat het getal is. Het getal in kwestie is uiteraard 100, dat wil zeggen 1 (want 1 + 0 + 0 = 1), dat wil zeggen 64 (want 6 + 4 = 10 en 1 + 0 = 1), dat wil zeggen 154 (want 1 + 5 + 4 = 10 en 1 + 0 = 1), dat wil zeggen 100.000.000.000.000 (want 1 + 14 × 0 = 1). Wie de wereld in een…
- Schrijven tegen de tijd | Martin de Haan
  28/3/2002
  Een walkman. Een paar auto’s. Een museumgids. Een motor. Veel meer typische verschijnselen van onze moderne tijd komen er in het werk van Pierre Michon niet voor, of ik moet me sterk vergissen. Geen computers in elk geval, geen televisies, geen mobiele telefoons, geen hogesnelheidstreinen, geen…
- Lof der gekunsteldheid: de masochistische poëtica van Raymond Queneau | Martin de Haan
  20/12/2001
  Raymond Queneau en de natuur: je zou er een proefschrift over kunnen schrijven. De werkhypothese daarvan zou ongetwijfeld luiden dat Raymond Queneau niet weg was van de natuur, en de kans dat die hypothese in de loop van het onderzoek zou sneuvelen, mag bijzonder klein worden geacht. Raymond…
- Lu Xun: schrijver langs de zijlijn | Martin de Haan
  15/12/2001
  1 Schrijvers die met hun werk de wereld willen verbeteren hebben mij nooit echt kunnen boeien. Niet omdat ik tegen een betere wereld ben of omdat ik denk dat de wereld niet kán worden verbeterd (het zou bijvoorbeeld een grote sprong voorwaarts zijn als we het kwaad als iets menselijks zouden…
- De ontplofte dichtbundel, of: Hoe lees je 100.000.000.000.000 gedichten? | Martin de Haan
  1/7/2001
  Le génie, c'est l'erreur dans le système – Paul Klee, geciteerd door Georges Perec Een interactieve dichtbundel avant la lettre In een studie over de opbouw van dichtbundels mag de bekendste, zo niet enige dichtbundel ter wereld zonder vaste opbouw natuurlijk niet ontbreken: Cent mille…
- De paradox van de vertaler | Martin de Haan
  1/4/2001
  De paradox van de vertaler: hij spreekt, maar zegt niets. Uit zijn pen vloeien woorden, maar hij heeft niets te melden. Niets, behalve één ding. Aan dat ene ding zijn de onderstaande vier stellingen gewijd, die beschouwd mogen worden als fragmenten van een hypothetisch of toekomstig boek, dat in…
- Wit en rood: over Michons 'La Grande Beune' | Martin de Haan
  15/12/2000
  La Grande Beune (1996) is de enige tekst van Pierre Michon die ondubbelzinnig tot de verbeeldingsliteratuur behoort. Al zijn andere boeken, van Vies minuscules (1984) tot het onvoltooide Les Onze, gaan over bekende of onbekende mensen die echt hebben bestaan, en dat is geen toeval: ‘Nieuwe levens…
- De spiegel van het verschil: over Kundera en het vertalen | Martin de Haan
  21/3/2000
  Spiegel ‘Wanneer een kunstenaar over een andere kunstenaar spreekt, heeft hij het altijd (indirect, via een omweg) over zichzelf, en daarin schuilt de waarde van zijn oordeel.’ Aan het woord is Milan Kundera, kunstenaar, die spreekt over een andere kunstenaar, Francis Bacon – en dus over…
- Hoe de mensheid strandde, en hoe het verder ging | Martin de Haan
  20/11/1999
  Elementaire deeltjes heet het, en over een paar dagen ligt het in de winkel. ‘Het’, dat is mijn vertaling van de roman waarmee Michel Houellebecq de Franse literaire wereld vorig jaar op zijn kop zette. Een meesterwerk, zegt de Nederlandse uitgever. Ja, absoluut, en ook een verdomd confronterend…
Essays MdH/RH (2)
- De onttakeling van de Franse droom | Hofstede & de Haan
  5/3/2004
  ‘Alles wijst erop dat Frankrijk een uitzinnige behoefte aan grote mannen heeft.’ De uitspraak dateert uit 1946 en is van Jean-Paul Sartre, destijds een rijzende literaire ster, en hard op weg om zelf een grote Fransman te worden. In de jaren vijftig en zestig was zijn voortrekkersrol zelfs zo…
- Le second degré: Michel Houellebecq expliqué aux sceptiques | Hofstede & de Haan
  15/1/2002
  Article sur le style de Michel Houellebecq, notamment sur la tension irréductible entre le premier et le second degré.
Essays RH (22)
- De dood der schoonheid | Rokus Hofstede
  9/9/2012
  Baudelaire wist niet dat hij Baudelaire zou worden. Louis Scutenaire, Mes Inscriptions In ‘Le Phénomène futur’, een prozagedicht van Mallarmé, wordt het kunstmatig geconserveerde lijk van een naakte vrouw door de Vertoner van Voorbije Dingen op de kermis tentoongesteld aan een…
- Wat niet gebruikt wordt, slijt. Over Pierre Bergounioux en Jean-Loup Trassard | Rokus Hofstede
  19/12/2011
  Het Frans kent er een staande uitdrukking voor: exode rural, ontvolking van het platteland. Weliswaar is Frankrijk een van de laatste Europese landen waar een grootschalige exodus van de agrarische bevolking naar de steden op gang is gekomen, maar die leegloop heeft er diepere sporen getrokken dan…
- Roland Barthes (1915-1980) | Rokus Hofstede
  1/11/2010
  De setting is een strand, de achtergrond bestaat uit horizontale stroken grijs, lucht, water, zand. De drie foto’s zijn genomen met een kleinbeeldcamera, de lens was goedkoop; er hangt een verticaal floers langs de randen van het beeld. Het object, Roland Barthes, is van opzij gefotografeerd,…
- L'expatriation littéraire | Rokus Hofstede
  25/8/2009
  Tentative d'élucidation des enjeux de la traduction de l'oeuvre de Pierre Michon. Pour que son texte soit habité de la tension propre au texte original, le traducteur devrait s'expatrier dans sa propre langue.
- Slaapkamerverhalen | Rokus Hofstede
  1/12/2008
  Suite in het Crystal van Olivier Rolin (1947) – overigens schitterend vertaald door Katelijne de Vuyst en Marij Elias – is een buitenissig literair object: een mozaïek van verhalen in de vorm van een verzameling uitputtend beschreven hotelkamers. Het wil de verwezenlijking zijn van een door…
- Schwung en snobisme | Rokus Hofstede
  1/7/2007
  Zijn Pierre Michons Vies minuscules uit 1984 verre nakomelingen van Marcel Schwobs Vies imaginaires uit 1896? De link is gauw gelegd, al was het maar doordat de verwantschap in de titels al wordt gesuggereerd, en op het eerste gezicht is de associatie ook niet onterecht. Zomin Schwob als Michon…
- Bourdieu en de concurrentiestrijd | Rokus Hofstede
  2/6/2007
  Sinds Carry van Bruggens vermaarde slogan ‘levensdrift is distinctiedrift’, waarmee haar Hedendaagsch Fetischisme (1925) opent, is het gangbaar geworden elk onderscheid in taalgebruik, kleding of omgangsvormen te beschouwen als een doelbewuste, intentionele poging om zich te verheffen boven…
- De pen van de engel | Rokus Hofstede
  1/3/2007
  Roemloze levens, de vertaling van Pierre Michons Vies minuscules (1984), is het soort boek dat zijn lezers druppelsgewijs vindt. Intussen is de eerste druk van deze hedendaagse klassieker, uit 2001, toch nog uitgeput geraakt. Vorige maand verscheen na zes jaar een herdruk. Tijd voor een reconstructi…
- Hermans en de hoer van Brussel | Rokus Hofstede
  1/2/2006
  Misschien moet je wel iets van een hoerenloper hebben om van Brussel te houden. Ooit vormden wij mensen één volk en hadden wij één taal. Toen wilden de Babyloniërs een toren bouwen die tot de hemel reikte. God strafte de torenbouwers met spraakverwarring, de onderneming mislukte, de volken…
- 'De schrijver is hooguit een opwekker van ambiguïteit': Roland Barthes | Rokus Hofstede
  1/7/2004
  ‘Het kwartetje van waarden ziet er dus zo uit: ‘stijf worden’ en ‘los raken’ zijn goede waarden (het gladde, het geoliede, het overgotene zijn gunstig, afdrijven is gerechtvaardigd); maar ‘stollen’ en ‘schiften’ zijn slechte waarden, wijzen vooruit naar de dood door mummificatie…
- Vertaalwinst | Rokus Hofstede
  8/4/2004
  1. Tokio, een chique hotel, twee westerlingen, man en vrouw. Sofia Coppola's veelgeprezen Lost in Translation bevat dezelfde ingrediënten als Jean-Philippe Toussaints veelgeprezen Faire l'amour. Niet alleen qua setting, ook qua thematiek zijn de overeenkomsten tussen de film en de roman opvallend:…
- Georges Perec / Robert Antelme | Rokus Hofstede
  1/7/2003
  Wie vandaag het essay leest dat Georges Perec (1936-1982) begin jaren ’60 schreef over L’espèce humaine van Robert Antelme, doet dat haast onvermijdelijk met een biografische bril. Perecs Pools-joodse vader overleed in 1940 tijdens de eerste oorlogshandelingen als vrijwillige in het Franse…
- 'Je ne pus qu’amèrement m’extasier': traduire Michon en néerlandais | Rokus Hofstede
  1/5/2002
  À propos du pathos spécifique lié à la traduction d'un texte pathétique, le cas des traductions néerlandaises des oeuvres de Pierre Michon.
- 'Ik moet het weifelend wezen dat ik ben, stutten door welsprekendheid': Herman Teirlinck | Rokus Hofstede
  1/12/2001
  De lievelingsschrijver is een eenmanscategorie die veel wegheeft van de vriend. Aan mijn lievelingsschrijver denk ik in het vocabulaire van de vriendschap, ik schep graag op over zijn in het oog lopende kwaliteiten en reageer op zijn niet minder in het oog lopende tekortkomingen met vergoelijkend…
- 'Het masker was volmaakt': over de bekkentrekkerij van de vertaler | Rokus Hofstede
  1/12/2000
  Onder de vormen van plezier die lezen oplevert, onderscheidt Roland Barthes in zijn essay Sur la lecture, naast het fetisjistische plezier in de woorden en het erotische plezier van de suspense, het door de gelezen tekst opgewekte verlangen om zelf te schrijven: we verlangen, schrijft Barthes, naar…
- Een vreemde waaiing | Rokus Hofstede
  24/11/1999
  De huidige wederopleving van Brussel doet denken aan de hoogtijdagen rond 1900. Nergens werd die belle époque zo fraai beschreven als in Herman Teirlincks grotestadsroman Het ivoren aapje. Rokus Hofstede duikt met de twee hoofdpersonen van het boek onder in de Brusselse nieuwjaarsnacht. Op…
- 'Heimwee naar de hel': het beteugelde geweld van Cioran | Rokus Hofstede
  1/4/1997
  'Geboren zijn in een volk dat nooit van zich zal doen spreken is een verschrikkelijke vernedering, al valt er wel mee te leven.' Deze op zijn minst halfhartige uitspraak deed de Franse schrijver en denker Emil Cioran in 1979, meer dan veertig jaar nadat hij zijn geboorteland Roemenië had verlaten.…
- 'Je sentais la sacristie': Pierre Michon et le Très-Haut | Rokus Hofstede
  1/3/1997
  Discussion du topos de la transcendance, divine ou autre, dans l'oeuvre de Pierre Michon.
- La violence bridée de Cioran | Rokus Hofstede
  28/9/1996
  Tentative d'analyser l'oxymore comme structure profonde, historiquement ancrée, de l'antihistorisme de E.M. Cioran.
- Batavus Droogstoppel, Max Havelaar: la double face du calvinisme | Rokus Hofstede
  24/6/1996
  Discussion du 'Max Havelaar', grand classique anticolonialiste de la littérature néerlandaise, comme illustration du conflit entre égoïsme intéressé et altruisme moralisateur - la 'double face' du calvinisme.
- La dormiveglia | Rokus Hofstede
  1/6/1993
  ‘Zodra je je ogen sluit begint het avontuur van de slap.’ De stem die zich vanaf de eerste zin van Un homme qui dort (1967) in de tweede persoon enkelvoud tot de lezer richt beschrijft de ervaringen van een Parijse student die, op een dag, wordt overmand door een vreemdsoortige vermoeidheid.…
- De asbakken van Georges Perec | Rokus Hofstede
  1/11/1992
  ‘L'écriture contemporaine a oublié l'art d'énumérer' Georges Perec, 'Notes concernant les objets qui sont sur ma table de travail' Er is een foto van Perec waarop hij ietwat droevig glimlachend de camera inkijkt, zijn hoofd steunend op zijn rechterhand, een dunne cigarillo tussen middel- en…
Fictieve kunstenaars (41)
- Martin, Jed | Rokus Hofstede
  19/10/2010
  Beeldend kunstenaar (Raincy, 1975 - Châtelus-le-Marcheix, ca. 2055), actief in Frankrijk vanaf circa 2000. Zoon van een succesvol aannemer gespecialiseerd in toeristenresorts, kleinzoon van een dorpsfotograaf. Uit Martins adolescentie is een waterverfschilderij bewaard gebleven, Hooitijd in…
- Vladim | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgisch-Russische beeldhouwer, actief omstreeks 1970. Vladim, een oorlogskind – zijn moeder ontmoette zijn vader tijdens de Arbeitseinsatz – kon in België niet aarden. Hij wilde slechts beeldhouwwerken maken uit oudroest en schroot en verder met rust worden gelaten. Over zijn materiaalkeuze…
- Vere, Martin de | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder (actief in Parijs in de jaren '50 van de 20ste eeuw). Tot halverwege de jaren '50 waren zijn doeken, geheel in de lijn van de in Frankrijk dominante abstractie, louter op visuele verhoudingen gebaseerd. Vervolgens vertoonde zijn werk een opmerkelijke evolutie, ‘zoals een melodielijn…
- Staal, Duco van der | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Nederlands schilder (geb. omstreeks 1870). Van hem is slechts bekend dat hij omstreeks de eeuwwisseling langdurig in Italië verbleef; dat hij in Rome archeologische studiën deed en een atelier bewoonde in de Via del Babuino, waar hij zich wijdde aan het verzamelen van kunstvoorwerpen en het…
- Ulrich | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Romantisch landschapschilder (1774–1840). Geboren in Greifswald, aan de Baltische Zee, in het toentertijd tot Zweden behorende Pommeren. Ulrich studeerde aan de kunstacademie in Kopenhagen en vestigde zich in 1795 in Dresden, waar hij zijn oeuvre schiep en trouwde, waar hij roem oogstte en…
- Tippetotje | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgische schilderes, actief na de Tweede Wereldoorlog. Over het leven van Tippetotje is een schat aan documenten beschikbaar, onder meer brieven en transcripties van gesprekken met de dagbladschrijver Johan Janssens, en verslagen van excursies met Meneer Colson, ambtenaar. Tippetotje was niet…
- Tibaille, Cyprien | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief in de tweede helft van de 19de eeuw. Cyprien Tibaille begon zijn schildersloopbaan als leerling van de hofschilders Cabanel en Gérôme. Hun academische formules liet hij spoedig varen, waarna hij trachtte zijn sporen te verdienen als landschapschilder. De gevestigde…
- Bernard | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgisch schilder, actief in Vlaanderen voor en na de Tweede Wereldoorlog. Geboren en getogen in de armoedige arbeidersbuurt van een Vlaams industriestadje, als laatste telg van een kroostrijk gezin. Op jonge leeftijd was hij het slachtoffer van een verkeersongeluk. De gebrekkige genezing van de…
- Burgonde, Georges | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief na de Tweede Wereldoorlog. Prominent vertegenwoordiger van de Parijse School, de Franse pendant van de vooral in de Verenigde Staten gewortelde lyrische abstractie. Tijdens zijn leerjaren aan de kunstacademie verwierf hij enige bekendheid met erotische tekeningen, maar al…
- D'Angelo, Lorenzo (bijgenaamd: Lorentino) | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Italiaans schilder (geb. in Arezzo, Italië, 15de eeuw), pupil van Piero della Francesca. Droeg samen met onder meer Melozzo da Forlì bij aan Piero's fresco's in de Bacci-kapel van de San Francesco-basiliek in Arezzo (Geschiedenis van het Heilige Kruis), die beschouwd worden als diens meesterwerk.…
- Doxa, Johan | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgisch schilder en miniaturist, actief in het begin van de 20ste eeuw. Geboren in de Zespenningenstraat, in de Brusselse benedenstad, als zoon van een speelgoedverkoper. Tussen zijn vijftiende en zijn eenentwintigste bezocht hij de hoofdstedelijke academie. Hij bewoonde een zolderkamer in het…
- Ethal, Claudius | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Brits schilder en verzamelaar (†Parijs, 16 mei 1899). Eind 19de eeuw was Ethal de favoriete portretschilder van de Londense aristocratie; in mondaine kringen gold hij als arbiter elegantiarum en zijn reputatie reikte tot Parijs, Wenen en New York. Hij werd ge•nspireerd door het werk van…
- Gacougnol, Pélopidas-Anacharsis | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans kunstenaar (†1880). Behalve als schilder was hij actief als beeldhouwer, tekenaar, dichter, musicus en criticus. Hij illustreerde de fabels van La Fontaine op doek en in bas-reliëfs, en droeg satirische tekeningen bij aan verscheidene periodieken. Hij was de uitvinder van de Milesiaanse…
- Gamelin, Évariste | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief omstreeks 1789. Aanvankelijk schilderde hij, geheel volgens de toenmalige mode, hoofse scènes in de trant van Watteau en Fragonard, maar nadat hij gewonnen was geraakt voor het revolutionaire gedachtengoed verwierp hij die als uitwassen van monarchistische verdorvenheid.…
- Juréal (bijgenaamd: Signor) | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Meester Juréal, beeldhouwer te Mechelen, actief in het begin van de 16de eeuw, tijdens de landvoogdij van Margaretha van Parma, de gulden tijd waarin Mechelen het 'Firenze van het Noorden' was, en een brandpunt van humanisme. Juréals werk behoort evenwel nog tot de middeleeuwen: zijn inspiratie…
- Jacques | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans beeldhouwer (1819–1844). Tijdens de Julimonarchie maakte hij in Parijs deel uit van de Kring der Waterdrinkers, een genootschap van kunstenaars en bohémiens. Het genootschap was opgezet naar het voorbeeld van het Cenakel van de Vierwindenstraat, bekend uit Balzacs Illusions perdues. In…
- Lemoens, Bertrand | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgisch beeldend kunstenaar, actief op het einde van de 20ste eeuw. In de kunstopvatting van Bertrand Lemoens was de wisselwerking tussen kunst en maatschappij een vertrekpunt. Zijn faam dankte hij onder meer aan een Gedenksteen voor Verdwenen Personen, waarmee hij tegemoet wilde komen aan de…
- Marcel | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder (1818–1869). Wordt gerekend tot de tweede bohème, de generatie proletarische kunstenaars die elkaar in de woelige jaren '40 van de 19de eeuw vonden in tijdschriften als Le Corsaire-Satan. De bohème, waartoe in die jaren ook figuren als Courbet, Nadar en Baudelaire moeten worden…
- Léopold | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans miniaturist (†25 mei 1887). Telg van een adellijk geslacht. Volgde met enig succes tekenstudies. Na een vermeende incestueuze relatie met een halfzus sloot hij zich aan bij een expeditie naar Afrika. In Tanganyika, waar tweehonderd expeditieleden onder gruwelijke omstandigheden om het leven…
- Ole | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Deens schilder, actief in het midden van de 20ste eeuw. Liep begin jaren '50 op IJsland scheurbuik op, waarna een al oude tuberculose werd gediagnosticeerd. Ole bracht daarop enige jaren in een Deens sanatorium door, op Jylland, nabij het stadje Harsted. Daar sloot hij vriendschap met een van de…
- N.N. (Meester van Worstelende negers in een kelder des nachts) | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder (geb. eind 19de eeuw). Dankt zijn faam aan zijn monochrome schilderijen, waaronder het beroemde meesterwerk in zwarte trant, getiteld Worstelende negers in een kelder des nachts, dat voor een aanzienlijke dot dollars door een Amerikaanse verzamelaar werd aangekocht. De schilder ging…
- Pellerin | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief in het midden van de 19de eeuw. Typische vertegenwoordiger van de eerste generatie bohèmekunstenaars, die van zich deed spreken tijdens de Julimonarchie, het koningschap van Louis-Philippe. Hij koesterde een aan idolatrie grenzende verering voor de grote meesters, Correggio,…
- Richard, Joseph | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief in de tweede helft van de 19de eeuw. Exponent van de naturalistische school waartoe ook Cyprien Tibaille behoorde. Richard leefde op een zolderkamer in Montmartre en onderscheidde zich in niets van het gemene volk in wier midden hij zijn leven sleet. Hij schilderde portretten…
- Masson, Stéphane (bijgenaamd: Stève) | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Franse neo-impressionist (geb. in Vincennes, Frankrijk, 1911), werkend in de lijn van Cézanne en Seurat. Na een periode van armoede, waarin hij niet van zijn penseel kon leven, was enige erkenning als portretschilder zijn deel. Hij vestigde zich in de Parijse buitenwijk Montrouge en hield zich…
- Mesnilgrand, Chevalier De | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief in Frankrijk tussen 1815 en 1830. Zoon van een Normandische landjonker, die afzag van alle adellijke titels, behalve die van 'chevalier'. Leed aan een zenuwziekte, een vorm van ruggenmergstering voortvloeiend uit een op jonge leeftijd opgelopen syfilis. Mesnilgrand diende in…
- N.N. (Meester van De psyche) | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Beeldhouwer, actief in Italië in de zestiende eeuw. Ergens in de 19de eeuw werd in de tuin van een nonnenklooster in Rome, bij het delven van een graf voor een jonge non, een witmarmeren beeld opgegraven. Het was een psyche, een jonkvrouw met vlindervleugels, naar de mythe van de beeldschone…
- Niemand, Willy | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Zwitsers beeldend kunstenaar, actief tussen 1950 en 1980. Begonnen als graficus, maakte hij veelbesproken affiches voor Swissair en Nestlé. Omstreeks 1960 stapte hij over op de schilderkunst. Hij bracht twee jaar door in de Verenigde Staten en onderging de invloed van minimal art en poor art. Uit…
- Murdoire | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief ten tijde van het Second Empire. Behalve op een grote begaafdheid kon hij bogen op een opmerkelijk en buitengewoon kostbaar procédé, waarvan in de tweede helft van de 19de eeuw vrijwel iedereen onkundig was. Pas in de jaren '60 van de 20ste eeuw zouden de experimenten van…
- Medard | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgische kunstschilder, actief in de 20ste eeuw. Er is niet zoveel over Medard bekend, en wat we over hem weten gaat terug op één bron, de schilderes Tippetotje , die hem een brave jongen met een bult noemde. Medard ging naar de schilderschool, leerde er landschapjes penselen, die hij kinderlijk…
- Schatt, Oscarke | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Belgisch beeldhouwer, actief in de eerste helft van de 20ste eeuw. Oscarke Schatt groeide op in een verarmd, kleinburgerlijk gezin in het gehucht Ter-Muren. Hij bezocht de tekenschool, waar hij twee eerste prijzen behaalde in de disciplines modulatie en tors. Oscarke droomde van een toekomst als…
- Schaunard, Alexandre | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans musicus en schilder (1823–1887). Was bevriend met de bohémiens Marcel , Rodolphe en Colline, met wie hij de zogeheten Vier Musketiers vormde. Ontwikkelde een vernuftig systeem om op de pof te leven: zijn zogeheten vlottende schuld breidde hij uit over een steeds groter netwerk van…
- Tarr, Frederick | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Brits schilder, actief in het begin van de 20ste eeuw. Verhuisde op jonge leeftijd naar Parijs en genoot enige bekendheid in de internationale kunstenaarskolonie aldaar. Frederick Tarr gold als een impressionist maar hij onderschreef ook het toentertijd modieuze kubisme. Hij schilderde vrijwel…
- Soti, Charles | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder, actief in het einde van de 20ste eeuw. Bewoonde een gerenoveerd kasteel op het Franse platteland. Viel ondanks de nagenoeg ideale scheppingsvoorwaarden die daar heersten regelmatig ten prooi aan creatieve crises. Die crises bestonden voornamelijk uit wachten, zoals hij het zelf…
- Théorème | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Frans schilder. Trouw aan zijn hooghartige kunstopvatting verbood hij zichzelf te schilderen als hij niet door inspiratie werd gedreven. Doorgaans werkte hij aan het verrijken van zijn sensibiliteit in de cafés van Montmartre en aan het verfijnen van zijn kritische zin door zijn schilderende…
- Barent, Kobus | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Nederlands schilder (geb. nabij Dordrecht, Nederland, omstreeks 1630). Zijn biografie vertoont een opmerkelijke overeenkomst met de geschiedenis van zijn vaderland: zijn jeugd werd bepaald door de strijd tussen land en water, zijn volwassenwording stond in het teken van het verzet tegen de Spaanse…
- Aladdin | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  Beeldend kunstenaar, schrijver, souffleur, experimentator, actief in Brussel in de jaren 90 van de twintigste eeuw. Werd in de jaren '90 onder uiteenlopende identiteiten waargenomen in Brussel. Hoewel Aladdin tot op de dag van vandaag verstoken is gebleven van erkenning, verdient hij bijzondere…
- Munster, Charles | Martin de Haan
  1/7/2000
  Salzburgse schilder (omstreeks 1800) uit de romantische school. Over zijn werk is niets bekend, behalve dat hij graag in de natuur schilderde en een voorkeur had voor ruïnes en pittoreske plekjes. Charles Munster is tegenwoordig voornamelijk van belang vanwege het dagboek dat hij heeft nagelaten,…
- Lundgren, Julia | Martin de Haan
  1/7/2000
  Zweeds schilderes, actief omstreeks 1900. Julia Lundgren maakte aan het begin van haar carrière deel uit van de groep impressionistische Scandinavische schilders rond Carl Larsson en Søren Krøyer. Later werd ze een leerlinge van Claude Monet. Hoewel Lundgren vroeg met schilderen stopte, was…
- Freccia, Tebaldeo (bijgenaamd: Tebaldeo) | Martin de Haan
  1/7/2000
  Florentijns schilder (Firenze, 16de eeuw) uit de school van Rafaël, van wie hij mogelijk een leerling was. Naast Rafaël was zijn grote voorbeeld de ‘goddelijke Buonarroti’, beter bekend als Michelangelo. Tebaldeo achtte zichzelf een onbelangrijk kunstenaar wiens liefde voor de schone kunsten…
- Canterel, Martial | Martin de Haan
  1/7/2000
  Frans experimenteel genie (geb. Montmorency, Frankrijk; actief ca. 1910) dat zich bewoog op het raakvlak van kunst en wetenschap. Als bewoner van het landgoed Locus Solus bij Montmorency kon hij in alle rust werken aan zijn grootse projecten, zonder echter van de buitenwereld afgesneden te zijn: de…
- Mouezy-Eon | Martin de Haan
  1/7/2000
  Aquarellist, beeldhouwer en spion (Frankrijk; actief aan het einde van de 20ste eeuw). Gezien die laatste activiteit lijkt het aannemelijk dat Mouezy-Eon een pseudoniem is, wellicht ontleend aan de roman Pierrot mon ami van Raymond Queneau, waarin de fictieve plaatsnaam Saint-Mouézy-sur-Eon…
Français MdH (10)
- Portrait: Martin de Haan, activiste de la traduction | Martin de Haan
  3/2/2013
  Peu de traducteurs sont uniquement traducteurs, beaucoup sont aussi écrivains, blogueurs, critiques… Martin de Haan, président du CEATL et traducteur de Proust, Kundera, Echenoz et Houellebecq en néerlandais est tout cela à la fois, et bien plus encore. Un portrait par Camille Bloomfield. …
- La mise à distance du monde: entretien avec Michel Houellebecq | Martin de Haan
  15/5/2011
  Entretien avec Michel Houellebecq, auteur de La Carte et le territoire (Prix Goncourt 2010), par son traducteur néerlandais, Martin de Haan.
- La grande Pléiade de Milan Kundera | Martin de Haan
  5/3/2011
  Lire Milan Kundera, c’est lire l’histoire du roman – c’est-à-dire l’histoire de l’art du roman, car lui-même ne se lasse pas de souligner que le roman n’est pas un simple genre littéraire parmi d’autres, mais un art autonome, indissolublement lié à la modernité occidentale et…
- La traduction et son double | Martin de Haan
  28/2/2011
  « Traduire des livres – construire des ponts ». C’est sous ce titre que l’Institut Goethe présente un petit programme de soutien aux traducteurs de l’allemand. On comprend tout de suite qu’il doit s’agir d’une métaphore : traduire des livres, c’est construire des ponts…
- Julien Gracq, ‘La sieste en Flandre hollandaise’, préface | Martin de Haan
  24/9/2010
  Préface à ‘La Sieste en Flandre hollandaise’, petit texte phare dans l’oeuvre de Julien Gracq, réédité dans une édition bilingue par l’Alliance française des Pays-Bas avec la traduction de Martin de Haan.
- Traduire, en Europe | Martin de Haan
  28/4/2010
  Mini-texte sur la traduction littéraire comme art du voyage, c’est-à-dire comme production de sens.
- Les enjeux culturels de la traduction dans le bassin méditerranéen | Martin de Haan
  19/6/2009
  MARTIN DE HAAN – Avant de présenter les participants à cette table ronde, je voudrais commencer par une petite anecdote. Nous sommes ici au bord de la Méditerranée, et il me vient l’image d’un passeur d’eau, qui est bien sûr le traducteur. Quand j’ai utilisé cette expression,…
- Variations sur le «moi» – en marge de Milan Kundera | Martin de Haan
  21/12/2005
  Postface à la traduction néerlandaise du ‘Geste brutal du peintre’ de Milan Kundera (sur Francis Bacon).
- ‘Mon matériau, ce n’est pas vraiment le monde’: entretien avec Michel Houellebecq | Martin de Haan
  10/10/2003
  Long entretien de Michel Houellebecq avec son traducteur néerlandais attitré.
- Qui a peur de la traduction? | Martin de Haan
  15/6/1995
  Critique d’une tendance significative dans la traductologie.
Français MdH/RH (1)
- Le second degré: Michel Houellebecq expliqué aux sceptiques | Hofstede & de Haan
  15/1/2002
  Article sur le style de Michel Houellebecq, notamment sur la tension irréductible entre le premier et le second degré.
Français RH (9)
- Le monde est un pervers polymorphe | Rokus Hofstede
  1/11/2012
  « En fait, il a l’air d’avoir glissé sa tête dans le trou d’un décor représentant naïvement, dans une petite foire de province, une chasse au lion. » Ainsi Olivier Rolin décrit-il le chasseur de lions, un type pourvu d’une grosse moustache de morse et de larges favoris, qui en 1881…
- L'expatriation littéraire | Rokus Hofstede
  25/8/2009
  Tentative d'élucidation des enjeux de la traduction de l'oeuvre de Pierre Michon. Pour que son texte soit habité de la tension propre au texte original, le traducteur devrait s'expatrier dans sa propre langue.
- La beauté difficile – quelques problèmes de lecture dans 'Vies minuscules' | Rokus Hofstede
  1/5/2008
  L'adage d'Érasme, 'difficilia quae pulchrae', illustré par quelques problèmes d'interprétation et de traduction dans 'Vies minuscules' de Pierre Michon.
- 'Je ne pus qu’amèrement m’extasier': traduire Michon en néerlandais | Rokus Hofstede
  1/5/2002
  À propos du pathos spécifique lié à la traduction d'un texte pathétique, le cas des traductions néerlandaises des oeuvres de Pierre Michon.
- 'Je sentais la sacristie': Pierre Michon et le Très-Haut | Rokus Hofstede
  1/3/1997
  Discussion du topos de la transcendance, divine ou autre, dans l'oeuvre de Pierre Michon.
- La violence bridée de Cioran | Rokus Hofstede
  28/9/1996
  Tentative d'analyser l'oxymore comme structure profonde, historiquement ancrée, de l'antihistorisme de E.M. Cioran.
- Batavus Droogstoppel, Max Havelaar: la double face du calvinisme | Rokus Hofstede
  24/6/1996
  Discussion du 'Max Havelaar', grand classique anticolonialiste de la littérature néerlandaise, comme illustration du conflit entre égoïsme intéressé et altruisme moralisateur - la 'double face' du calvinisme.
- L'inconscient philosophique | Rokus Hofstede
  1/3/1994
  Cette étude sur la philosophie en Europe, qui brosse un tableau de dix-neuf philosophies nationales présentées par des commentateurs locaux (et complété par quelques articles généraux d'objet et d'intérêt divers), se trouve être un bel instrument pour mesurer les obstacles à une pensée…
- La différence démocratique | Rokus Hofstede
  1/12/1993
  Comment faire une sélection des meilleurs, tout en instaurant des contrepoids institutionnels qui les empêcheront de s'enfermer dans leurs positions, comme une caste de privilégiés? Comment concilier la confiance politique qui rend possible la libre formation des élites avec la méfiance…
Interviews MdH (9)
- Portrait: Martin de Haan, translation activist | Martin de Haan
  3/2/2013
  Few translators are just translators. They are also writers, bloggers, critics… Martin de Haan, President of CEATL and Dutch translator of Proust, Kundera, Echenoz and Houellebecq, is all of these things and much more. A portrait by Camille Bloomfield (translated from French by Jill McCoy). …
- Portrait: Martin de Haan, activiste de la traduction | Martin de Haan
  3/2/2013
  Peu de traducteurs sont uniquement traducteurs, beaucoup sont aussi écrivains, blogueurs, critiques… Martin de Haan, président du CEATL et traducteur de Proust, Kundera, Echenoz et Houellebecq en néerlandais est tout cela à la fois, et bien plus encore. Un portrait par Camille Bloomfield. …
- De wereld op een afstand: Michel Houellebecq | Martin de Haan
  15/5/2011
  Interview met Michel Houellebecq, de auteur van ‘De kaart en het gebied’ (Prix Goncourt 2010), door zijn Nederlandse vertaler, Martin de Haan.
- La mise à distance du monde: entretien avec Michel Houellebecq | Martin de Haan
  15/5/2011
  Entretien avec Michel Houellebecq, auteur de La Carte et le territoire (Prix Goncourt 2010), par son traducteur néerlandais, Martin de Haan.
- 'Mijn materiaal is niet echt de wereld': gesprek met Michel Houellebecq | Martin de Haan
  10/3/2004
  Michel Houellebecq is geen prater. Toen ik hem in november 2002 op verzoek van de Volkskrant in Spanje opzocht voor een eindejaarsinterview, had ik me dan ook voorbereid op een moeizaam, langdurig gesprek met veel stiltes en veel eh’s en hm’s. Het viel mee: langdurig was het zeker, de eh’s en…
- ‘Mon matériau, ce n’est pas vraiment le monde’: entretien avec Michel Houellebecq | Martin de Haan
  10/10/2003
  Long entretien de Michel Houellebecq avec son traducteur néerlandais attitré.
- Op de rand van de wereld: Michel Houellebecq | Martin de Haan
  28/12/2002
  Vrij verslag van een lang interview met Michel Houellebecq door zijn Nederlandse vertaler, Martin de Haan.
- Poëzie is altijd eenzaam - gesprek met Chen Li | Martin de Haan
  15/12/2002
  door Silvia Marijnissen en Martin de Haan Hualian, Taiwan, mei 2001. Met zijn auto komt Chen Li ons in het Politiehotel ophalen voor een gesprek over zijn poëzie; zoals altijd is hij losjes gekleed en loopt hij op zijn Playboy-slippers. We rijden naar zijn huis aan de andere kant van het…
- Van pijnboom tot asfaltweg - gesprek met Luo Qing | Martin de Haan
  20/3/1998
  door Silvia Marijnissen en Martin de Haan Zowel in Taiwan als daarbuiten heeft u naam gemaakt als schilder, dichter en kalligraaf. Is er een reden waarom u op die drie terreinen actief bent? Hoe hangen zij met elkaar samen? Als kind wilde ik schilder worden, maar mijn leraar zei dat ik om…
Interviews RH (4)
- 'Het lijkt wel of ik kukeleku roep': Pascale Casanova | Rokus Hofstede
  29/11/2002
  Literair critica Pascale Casanova spreekt dit weekend op een congres in Amsterdam over de Frans-Nederlandse literaire betrekkingen. Zij ziet Parijs nog steeds als centrum van de internationale literatuur. Maar de toestand van de hedendaagse Franse literatuur is 'schandalig'. 'Ga je in Parijs…
- 'Slechte schrijvers zijn meestal ook slechte sociologen': Pierre Bourdieu | Rokus Hofstede
  1/7/2002
  De cultuursociologie van Pierre Bourdieu wordt vaak gereduceerd tot de stelling dat mensen onderhevig zijn aan ‘distinctiedrang’: zij 'willen zich van elkaar onderscheiden'. Die gemakzuchtige frase heeft her en der, en speciaal in Nederland, ingang gevonden als een handzame samenvatting van…
- Arisch paradijs. De spraakverwarring van de Franse intelligentsia | Rokus Hofstede
  29/7/1992
  De anders zo praatgrage Franse intellectuelen zijn de laatste jaren opmerkelijk stil. Van een breed front tegen extreem rechts is bijvoorbeeld nauwelijks sprake. Van die luwte maakt het gestudeerde deel van Le Pens aanhang handig gebruik. Tot ergernis van Maurice Olender, die onlangs fel van leer…
- De Nederlandse afwijking. Het 'wilde type' van het grachtenhuis | Rokus Hofstede
  1/11/1989
  'Wat mij opvalt als Duitser is dat men de bijzonderheid van de Nederlandse bouwgeschiedenis hier nauwelijks waardeert. Of zelfs ronduit miskent. Kijk naar het Amsterdamse grachtenhuis: dat bouwtype is uniek, vergeleken met wat er in de 16e en 17e eeuw in de rest van Europa werd gebouwd.' Aan het…
Nawoorden MdH (25)
- Émile Zola, magiër | Martin de Haan
  19/10/2010
  ‘Ik ben tegen geëngageerde kunst, die vind ik in het algemeen niet te pruimen… Zola bijvoorbeeld haat ik; hij is in mijn ogen een van de vreselijkste prefascistische reactionairen uit de Franse literatuur. Een soort Houellebecq avant la lettre.’ Émile Zola Aan het woord is Yves…
- Julien Gracq, 'Middagrust in Hollands Vlaanderen', voorwoord | Martin de Haan
  24/9/2010
  In het werk van Louis Poirier, alias Julien Gracq (1910-2007), neemt ‘Middagrust in Hollands Vlaanderen’ een bijzondere plaats in. Hij heeft de tekst in 1950 geschreven na een bezoek aan Vlaanderen op uitnodiging van de Franstalige Gentse schrijfster Suzanne Lilar (de S. L. aan wie de…
- Julien Gracq, ‘La sieste en Flandre hollandaise’, préface | Martin de Haan
  24/9/2010
  Préface à ‘La Sieste en Flandre hollandaise’, petit texte phare dans l’oeuvre de Julien Gracq, réédité dans une édition bilingue par l’Alliance française des Pays-Bas avec la traduction de Martin de Haan.
- Verstrengelingen van Michel Houellebecq | Martin de Haan
  1/7/2008
  Nawoord bij de jubileumeditie van 'Elementaire deeltjes'. Rondgang door Houellebecqs universum aan de hand van het centrale begrip 'verstrengeling'. ...
- De ontsnapping uit het serail | Martin de Haan
  18/6/2008
  Het zou een opera van Mozart of Rossini kunnen zijn. Ouverture met motiefjes alla turca, zodat we meteen weten waar we ons bevinden. Eerste bedrijf. Een knappe jonge edelman, gevangengenomen door het Turkse leger en als slaaf verkocht aan een vrekkige Ottomaanse heer, beklaagt zich luidkeels over…
- Zwanger, wat nu? | Martin de Haan
  18/6/2007
  Toen de twintigjarige freule Marie-Madeleine de La Vergne op 15 februari 1655 in het huwelijk trad met de achttien jaar oudere graaf François de La Fayette, kon de toenmalige boulevardpers met recht de pen scherpen. Het huwelijk werd halsoverkop gesloten, de bruid bracht ondanks haar enorme…
- Variaties op het 'ik': in de marge van Milan Kundera | Martin de Haan
  21/12/2005
  Nawoord bij Milan Kundera, 'Het brute gebaar van de schilder' (over Francis Bacon). ‘Wanneer een kunstenaar over een andere kunstenaar spreekt, heeft hij het altijd (indirect, via een omweg) over zichzelf, en daarin schuilt de waarde van zijn oordeel.’ ...
- Altijd maar die liefdesverhalen! | Martin de Haan
  10/10/2004
  Nawoord bij Milan Kundera, 'Jacques en zijn meester'. Over de overeenkomsten en verschillen tussen Kundera's toneelstuk en de roman van Diderot. ...
- De grap van de geschiedenis | Martin de Haan
  10/10/2004
  Nawoord bij 'De grap', de roman die Milan Kundera beschouwt als zijn opus 1: het eerste werk van een rijpe schrijver die zijn eigen thematiek en invalshoek heeft ontdekt. ...
- De lyrische leeftijd | Martin de Haan
  10/10/2004
  Nawoord bij Milan Kundera, 'Het leven is elders', de roman waarin Kundera's hoofdthema van het lyrische voor het eerst uitgebreid aan de orde komt. ...
- Dansers en exhibitionisten | Martin de Haan
  10/10/2004
  Nawoord bij Milan Kundera, 'Traagheid', een korte, lichte roman die kan worden gelezen als fugatische slotvariatie van 'Het boek van de lach en de vergetelheid'. ...
- De ondraaglijke lichtheid van het ik | Martin de Haan
  10/10/2004
  Nawoord bij 'Onsterfelijkheid', het laatste boek dat Milan Kundera in het Tsjechisch schreef. ...
- Chatten op z'n achttiende-eeuws | Martin de Haan
  10/7/2004
  Toen madame Du Deffand als klein meisje op de nonnenschool zat, predikte ze daar het ongeloof aan haar vriendinnetjes. De abdis liet bisschop Massillon komen, aan wie het meisje haar redenen uiteenzette. Na het gesprek zei Massillon: 'Ze is alleraardigst.' De abdis, die aan dit alles het grootste…
- Esthetiek van de open mond | Martin de Haan
  1/7/2004
  Wie op een zomerse zondag de Eiffeltoren bestijgt om het Franse literaire strijdtoneel in ogenschouw te nemen, onderscheidt globaliter drie kampen. Ten eerste zijn daar de fijnschrijvers: wereldvreemde lieden, die menen dat alle goede literatuur in laatste instantie alleen maar over het schrijven…
- De boom der mogelijkheden | Martin de Haan
  15/6/2004
  Een boek dat oneindig veel mogelijke boeken bevat. Dat is Identiteit, na De traagheid de tweede roman die Milan Kundera rechtstreeks in het Frans schreef, de tweede ook die een grote formele en thematische complexiteit koppelt aan een geringe omvang en een opmerkelijke soberheid. In Identiteit…
- Niet-gerealiseerde mogelijkheden | Martin de Haan
  15/6/2004
  De ondraaglijke lichtheid van het bestaan is Milan Kundera’s bekendste roman. Paradoxaal genoeg dankt het boek zijn bekendheid voor een belangrijk deel aan de verfilming door Philip Kaufman, waarnaar Kundera ongetwijfeld verwijst wanneer hij in een paar jaar later verzucht: ‘Omdat het essentiël…
- Alle mensen worden broeders | Martin de Haan
  15/6/2004
  Afscheidswals is de derde en laatste roman die Milan Kundera in Tsjecho-Slowakije schreef. Nadat de Russen de Praagse Lente, waarvan hij een van de voornaamste woordvoerders was, in augustus 1968 op brute wijze de kop in hadden gedrukt, was zijn werk op de index gezet, en de eerste editie van…
- Lof der ironie | Martin de Haan
  10/6/2004
  Nawoord bij 'Lachwekkende liefdes', de verhalen waarmee Milan Kundera in de jaren 60 zijn eigen stijl vond. ...
- De lach van de duivel | Martin de Haan
  10/6/2004
  Het boek van de lach en de vergetelheid, het eerste boek dat Milan Kundera schreef nadat hij zich in 1975 in Frankrijk had gevestigd, is zijn meest autobiografische roman. Openhartig vertelt hij erin over zijn relatie met zijn vader, de pianist Ludvík Kundera, over zijn eigen jeugdige enthousiasme…
- Michel Houellebecq, 'De koude revolutie', woord vooraf | Martin de Haan
  10/3/2004
  Michel Houellebecq dankt zijn bekendheid voornamelijk aan twee romans, Elementaire deeltjes en Platform. Het zijn ambitieuze boeken, die veel stof hebben doen opwaaien door de grote thema’s die ze aan de orde stellen en de forse stellingen die ze verkondigen – of niet verkondigen, daarover…
- Zeven portretten van Denis Diderot | Martin de Haan
  4/3/2004
  1. Zittend aan zijn werktafel (Louis-Michel van Loo, olieverf, Louvre) De filosoof, zoals hij zichzelf graag noemde, draagt een glimmende kamerjas en ziet eruit als iemand die weet wat weelde is. Met zijn rechterhand schrijft hij, zijn linkerhand heeft hij op borsthoogte geheven alsof hij in zijn…
- De discrete baron | Martin de Haan
  15/5/2003
  Wie eind 1998 een bezoek bracht aan de grootste boekensupermarkt van Frankrijk, de FNAC in het Parijse Forum des Halles, kon getuige zijn van een opmerkelijke comeback. Het jaarlijkse literaire prijzencircus was net achter de rug, de dames en heren Goncourt, Renaudot, Médicis, Femina en Novembre…
- Op de rand van de wereld: Michel Houellebecq | Martin de Haan
  28/12/2002
  Vrij verslag van een lang interview met Michel Houellebecq door zijn Nederlandse vertaler, Martin de Haan.
- De romanpoëzie van Michel Houellebecq | Martin de Haan
  26/6/2000
  In 1997 had de Franse zondagskrant Le Journal du dimanche een aardig, typisch Frans idee: eenendertig vooraanstaande schrijvers, intellectuelen, uitgevers en journalisten mochten om de beurt een rubriekje vullen met hun antwoord op de vraag welke boeken ‘Frankrijk hebben gemaakt’. De vraag was…
- Nawoord bij Benjamin Constant, Adolphe | Martin de Haan
  10/10/1998
  Toen Henri-Benjamin Constant de Rebecque op 8 december 1830 stierf, kreeg hij een staatsbegrafenis – een hele eer voor een schrijver die welgeteld één roman heeft geschreven, die hij zelf bovendien als niet meer dan een aardig tussendoortje beschouwde. Stonden schrijvers in de eerste helft…
Nawoorden MdH/RH (1)
- Marcel Proust, Tegen Sainte-Beuve, nawoord | Hofstede & de Haan
  22/1/2009
  Van essay tot megaroman Lange tijd werd aangenomen dat Marcel Proust tussen 1896, het jaar waarin hij debuteerde met de bundel Les Plaisirs et les jours, en 1910, het jaar waarin hij zou zijn begonnen aan À la recherche du temps perdu, het luie leventje van een saletjonker leidde. Weliswaar…
Nawoorden RH (10)
- 'De Elf', nawoord | Rokus Hofstede
  25/11/2011
  Zoals alle verhalen van Pierre Michon is De Elf een mengeling van feit en verdichtsel, een bouwsel van fictie dat is opgetrokken op een uitputtend gedocumenteerde historische ondergrond. Het is geen 'waargebeurd' verhaal; het waargebeurde is er opgelost in en één geworden met het verzonnene, een…
- Aan de andere kant van de muur: het Franstalige werk van Julio Cortázar | Rokus Hofstede
  19/10/2010
  ‘Lichtvoetig, kwispelend van plezier onder de groene verkeerslichten glijden Aronde, Ariane, Mercedes, Giulietta en Dauphine met een gesnor van voldane katten over de helverlichte laan ’: Dauphine! Onze Dauphine; in de jaren 60 hadden we er verschillende, voordat mijn ouders overschakelden op…
- De eerste passie | Rokus Hofstede
  1/3/2010
  ‘Als wij een object voor de eerste keer tegenkomen en verrast zijn omdat het nieuw is of omdat het al te zeer verschilt van wat we wisten of veronderstelden dat het zou zijn, dan verwonderen wij ons en zijn verbaasd.’ Voor René Descartes behoorde verwondering, samen met liefde, haat, begeerte,…
- Pinget, Robert. Noten bij een lemma uit de Grote Winkler Prins | Rokus Hofstede
  1/10/2008
  Robert die sleutels verzamelt vindt hun Canyon een sleutelgat Hugo Claus, ‘Arizona’ Pinget, Robert (Genève, 19 juli 1919), Frans schrijver. Het werk van Robert Pinget behoort tot de Franse literatuur, maar hijzelf was een Zwitser. ‘Pinget’ is de naam van verschillende personages van…
- Autopsie van een gebroken hart | Rokus Hofstede
  1/9/2007
  ‘Nee! Ik moet uw liefkozingen niet...’. Het keerpunt in het rouwproces om een verloren liefde is het moment waarop de verlatene die zin, of woorden van gelijke strekking, terugkaatst naar de trouweloze die hem of haar verlaat. Alleen door zo’n symbolische vereffening van het aangedane…
- Verstandig is de man die zegt: 'Ik ben begenadigd' | Rokus Hofstede
  1/9/2004
  Charles Baudelaire (1821-1867) was een jonge letterkundige toen hij zijn Wenken voor jonge letterkundigen schreef. De tekst verscheen in L'Esprit public op 15 april 1846, een paar dagen nadat hij vijfentwintig was geworden. Enkele van zijn bekendste gedichten had hij op dat moment al geschreven -…
- Een stadswandelaar als Georges Perec | Rokus Hofstede
  1/10/2003
  ‘Boven aan de trappen kom je uit op een klein kruispunt, met links de Rue Piat, aan de overkant de Rue des Envierges en rechts de Rue du Transvaal. Op de hoek van de Rue des Envierges en de Rue du Transvaal is een mooie okerkleurige bakkerswinkel. Langs de trapleuning, naast een lantaarnpaal,…
- Vervloek de wereld, zijn vloek heb je al | Rokus Hofstede
  1/7/2003
  Een van de meest fascinerende boeken in de Nederlandse taal is ongetwijfeld de Encyclopedie van fictieve kunstenaars (in 2000 verschenen onder redactie van Koen Brams), 250 mini-biografieën van schilders en beeldhouwers die hun leven danken aan de verbeelding van schrijvers. ‘Alle kunstenaars…
- 'Pan Pan voor de Poeper van de Neger Naakt & Bar Nicanor', nawoord | Rokus Hofstede
  1/6/2003
  Met onfranse overmoed trekt de eerste dadaïst die België heeft voortgebracht het heilige huisje van de volzin omver. Pansaers doet wat maar weinig Franstalige dichters durven: morrelen aan de retorische welvoeglijkheid van de taal. Zijn poëtisch proza houdt het midden tussen coherent betoog en…
- 'De roman vernieuwen, vernietigen met zijn eigen middelen': Louis Aragon | Rokus Hofstede
  1/10/1998
  Op 27 november 1926 besluiten de verzamelde surrealisten tot definitieve uitsluiting van Philippe Soupault, surrealist van het eerste uur. Soupault heeft een doodzonde begaan: hij heeft verschillende romans geschreven en is dus bezweken voor de 'literaire verleiding'. Daarop dienen alle aanwezigen…
Recensies MdH (83)
- 'De bekoring van het antieke': Willem Frederik Hermans bijgezet voor de eeuwigheid | Martin de Haan
  5/1/2011
  Een paar jaar geleden ging ik samen met Raymond Benders op theevisite bij Milan Kundera. Dat zat zo. Na een tip van mijn kant had Kundera, wiens werk ik vertaal, in Le Monde een enthousiast artikel geschreven over De donkere kamer van Damokles, waarvan een paar maanden eerder een nieuwe Franse…
- Verbazië voor volwassenen | Martin de Haan
  19/3/2010
  Alice in Verbazië. Zo had Nicolaas Matsier zijn vertaling van Alice in Wonderland graag genoemd. Immers, zo schrijft hij in de essaybundel die nu die titel draagt, het accent in het Engelse ‘wonder’ ligt eerder op verbazing dan op ‘wonder’ in de zin van mirakel, en als ‘wonderland’ al…
- Haar wangen waren roze | Martin de Haan
  8/10/2009
  Madame of mevrouw, dat is de vraag. Stel, je bent een niet onbevallig, romantisch aangelegd boerenmeisje uit Normandië. De (getrouwde) dorpsarts komt langs om je vaders gebroken been te behandelen, je vindt hem leuk en hij jou ook, zijn vrouw sterft en hij vraagt je ten huwelijk. Je zegt ja.…
- ’t Is ’m ’n doorn in ’t oog | Martin de Haan
  1/5/2009
  Aardige opdracht voor een cursus creative writing: schrijf een tekst waarin de letter e niet voorkomt. Een e-lipogram heet zoiets, en wie met het verschijnsel bekend is (bijvoorbeeld uit het werk van Battus) weet waarschijnlijk ook dat er zelfs een hele roman zonder e bestaat: La Disparition van de…
- Een koninkrijk voor een krukje | Martin de Haan
  19/9/2008
  In een ranglijst van meest geciteerde schrijvers zou hij fier bovenaan staan. Toch beslaat zijn gepubliceerde oeuvre nog geen 100 bladzijden. François VI hertog van La Rochefoucauld vond het schrijven een aardig tijdverdrijf, en dat hebben we geweten. Met zijn vlijmscherpe maximen ontmaskerde hij…
- Eén vrouw is haar geliefde trouw | Martin de Haan
  20/6/2008
  Een spons. Misschien is dat wel het beste beeld om Denis Diderot mee te typeren. Een wandelende spons die alles om zich heen in zich opzuigt en het weer uitspuwt zodra er pen en papier in de buurt zijn. Het beeld is grotesk, maar dat is Diderot zelf ook. Tussen het opzuigen en het uitspuwen zit…
- De literatuur is dood, leve de literatuur | Martin de Haan
  16/5/2008
  Voor wie het nog niet wist: er is iets vreemds aan de hand met de literatuur. Elk jaar verschijnen er meer boeken, het aanbod is groter en gevarieerder dan ooit, en toch speelt literatuur inmiddels een vrij marginale rol in het publieke debat, na eeuwen van hoog maatschappelijk aanzien. Rara, hoe…
- Lachen om een rotte wereld | Martin de Haan
  4/4/2008
  ‘Rotting wint en schrijft de wet voor.’ Dat zegt Croll, en Croll kan het weten want hij is de enige in het dorp die de rotting bestrijdt, bijvoorbeeld door een aangetaste voet te laten schoonkluiven door een ezel en de wond te bepleisteren met een pasta van gesmolten rat. Dat lucht op. De…
- Zeshoekige literatuurgeschiedenis | Martin de Haan
  21/3/2008
  Franc Schuerewegen en Marc Smeets zijn respectievelijk hoogleraar en universitair docent aan de universiteit van Nijmegen. Samen hebben zij nu hun beider passie, de Franse literatuur, voor uitgeverij Bert Bakker in een notendop geperst. Ze hebben daarbij ‘bewust geopteerd voor een hexagonale…
- Een lachspiegel op de hoofdweg | Martin de Haan
  7/12/2007
  Slecht geschreven en onbegrijpelijk. Dat vond de grote stilist Gustave Flaubert Het rood en het zwart, de roman waarmee Henri Beyle, alias Stendhal (1783-1842), dertig jaar eerder zijn naam had gevestigd. Diezelfde roman figureert inmiddels in de Perpetua Reeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep…
- De mens, dat weerzinwekkende wezen | Martin de Haan
  8/12/2006
  Louis Salavin is een jonge kantoorbediende bij een grote firma. Als hij op een dag een document moet gaan overhandigen aan niemand minder dan de directeur, merkt hij ineens dat zijn lichaam de touwtjes in handen heeft genomen: langzaam gaat zijn rechterhand met uitgestoken wijsvinger naar het…
- Tegen de terreur van het Goede | Martin de Haan
  13/10/2006
  Hij heeft een donkere zonnebril op. Hij houdt van harde rockmuziek. Hij gebruikt bewustzijnsverruimende middelen. Hij kondigt het einde van de mensheid aan, of iets wat daarop lijkt. En hij schrijft vuistdikke boeken. Maurice G. Dantec is een geval apart, en volgens sommigen de grootste Franse…
- Een happy end voor Michel | Martin de Haan
  6/10/2006
  Recensie door Martin de Haan van de film 'Elementarteilchen' van Oskar Roehler. Een film zonder lef en zonder urgentie, met een semi-happy end waaruit we lijken te moeten opmaken dat het allemaal heus zo erg niet is als Houellebecq ons voorhoudt.
- Bezienswaardigheden van Raymond Queneau | Martin de Haan
  22/9/2006
  ‘Wanneer ik erin zou slagen u duidelijk te maken wat het voor een mens kan betekenen met literatuur om te gaan, zou ik voor mijn gevoel het belangrijkste gedeelte van mijn opdracht vervuld hebben.’ Dat was de taak die Evert van der Starre (1935-2004) zich stelde toen hij in 1977 hoogleraar…
- Lezen in de breedte | Martin de Haan
  25/8/2006
  De naam Gérard Genette doet bij veel literair onderlegde Fransen een pijnlijk belletje rinkelen. Als uitvinder van barbaarse termen als homodiëgetisch en pseudo-iteratief bracht hij met zijn wetenschappelijke verteltheorie menig letterenstudent tot wanhoop. Hooguit een enkeling met een afwijkend…
- Gedaanten van een weifelaar | Martin de Haan
  16/6/2006
  Je zou hem de Proteus van de twintigste-eeuwse Franse literatuur kunnen noemen. André Gide (1869-1951), auteur van onder meer Les Caves du Vatican en Les Faux-monnayeurs, neemt als schrijver de meest uiteenlopende gedaanten aan, hij is altijd daar waar je hem niet verwacht: ‘Al mijn boeken keren…
- Met beide benen in de modder | Martin de Haan
  14/4/2006
  Zij waren onze helden: Alain Robbe-Grillet, Claude Simon en nog een paar geestverwanten. Onder de banier van de Nouveau Roman trokken ze ten strijde tegen de ‘traditionele’ roman, daarin bijgestaan door de theoretici van de Nouvelle Critique (Roland Barthes, Gérard Genette). Het ‘ouderwetse�…
- Zo groot als een jockey | Martin de Haan
  20/1/2006
  In Élucidation, een niet onprettig intellectueel blablatijdschrift zoals ze alleen in Frankrijk worden gemaakt, verscheen in het voorjaar van 2004 een opmerkelijk sober tekstje, getiteld ‘Maurice Ravel, buitenkant van de miniatuur’. De auteur, Jean Echenoz, schetst met een paar pennenstreken…
- Drijfzand zonder bakens | Martin de Haan
  6/1/2006
  Dit had een juichende recensie kunnen zijn. Een belangrijk boek van een belangrijke Franse schrijver, vertaald door een belangrijke Nederlandse vakbroeder en uitgegeven bij een van de weinige overgebleven kwaliteitsuitgeverijen: succes verzekerd, zou je zeggen. De bespreking zou zich dan hebben…
- Een moestuin vol steunstokken | Martin de Haan
  16/12/2005
  ‘De puntkomma was een van de grote clichés van de achttiende-eeuwse literatuur: Vivant Denon, man van de wereld die wil bewijzen dat hij een schrijver is (hij was museumconservator), paalt er het begin van zijn novelle Point de lendemain mee af als een moestuin met steunstokken.’ Het citaat…
- De lach van de leegte (2) | Martin de Haan
  2/12/2005
  Een roman die zich afspeelt tussen twee identieke zinnetjes. Dat is Ik ben weg, waarmee Jean Echenoz in 1999 de Prix Goncourt won (de jury vervroegde de bekendmaking zelfs om een andere jury voor te zijn). Twee identieke zinnetjes: ‘Ik ben weg.’ Na 250 bladzijden zijn we nog even ver. In de…
- Een hele reeks moedertjes | Martin de Haan
  11/11/2005
  Opgetekend uit de mond van Didier Decoin, lid van de eerbiedwaardige Académie Goncourt: klonen is als literair thema over honderd jaar allang achterhaald, de relatie tussen moeder en kind blijft daarentegen eeuwig actueel. Ergo: een roman over klonen zal snel worden vergeten, een roman over een…
- Onwetend en niet tot redeneren in staat | Martin de Haan
  7/1/2005
  Het draait allemaal om de grens tussen droom en daad. De droom: een alomvattende gemeenschap van gelijkgestemden, een paradijs van eensgezindheid. De daad: het verwezenlijken van de droom door de onderdrukking van alles wat niet dat paradijs is. Op 17 februari 1600 werd de dominicaner monnik…
- Onaangedane terugblik | Martin de Haan
  19/11/2004
  Patrick Modiano is in het Nederlands waarschijnlijk de meest vertaalde Franse schrijver na Simenon. Met de verschijning van zijn recentste roman, Nachtelijk ongeval, staat de teller inmiddels op zeventien, en het einde is nog niet in zicht, want Modiano’s volgende boek (hij schrijft er gemiddeld…
- De wereld als personage | Martin de Haan
  5/3/2004
  Nog niet zo heel lang geleden stond Honoré de Balzac (1799-1850) in literair Frankrijk model voor alles wat fout was. Het personage en het verhaal, twee belangrijke pijlers van zijn gigantische oeuvre, werden afgedaan als achterhaalde begrippen, zijn beschrijvingen overtollig en langdradig…
- De schrijver komt altijd te laat | Martin de Haan
  31/10/2003
  Het had zo interessant kunnen zijn. Of misschien is interessant niet het juiste woord: van een roman over ‘Nine Eleven’ zou je meer mogen verwachten dan een paar uurtjes boeiende maar vrijblijvende lectuur. En dat is precies wat er schort aan Windows on the World van de hippe Franse schrijver…
- Het leven is geen gebruiksaanwijzing | Martin de Haan
  29/8/2003
  ‘Een spies met niertjes, drie lamsspies, een mixed-grill, een nier met mosterdsaus, een kalfsnier, drie kalfskop, elf kalfslever, een kalfstong, een kalfszwezerik met pommes sarladaises, een terrine van kalfszwezerik, een lamshersentjes, twee verse ganzenlever met druiven, een ingemaakte…
- De grimas van een schaduwbeeld | Martin de Haan
  26/7/2003
  ‘De neger delft het blauw / De regen komt er niet / Hij breekt door antraciet / De zon die schuurt hem rauw.’ Een raadsel? Een woordspel? Een versje? Niets van dat al: de eerste strofe van een gedicht van Jean Cocteau, vertaald door psycholoog Theo Festen. De strofe is opgebouwd rond een nogal…
- Wandelen door de boomtoppen | Martin de Haan
  27/6/2003
  In het najaar van 1999 verscheen bij een grote Parijse uitgeverij een opmerkelijke verhalenbundel. La femme qui avait deux bouches, zoals de titel luidde, was niet het eerste boek van Alain Fleischer (hij had er al zeven op zijn naam staan), maar wel het eerste van een indrukwekkende reeks, waarvan…
- Dumas kon niet tellen | Martin de Haan
  25/4/2003
  Een musical, een toneelstuk, een boek: het kan niet anders of Joop van den Ende Theaterproducties, jeugdgezelschap Artemis en uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep hebben de handen ineengeslagen. Om verwarring en merkenrechtelijke geschillen te voorkomen hebben ze hun product allemaal een net…
- De beschermende nevel van de herinnering | Martin de Haan
  18/4/2003
  Dit jaar wordt hij 90. Claude Simon, Nobelprijswinnaar en voormalig kopstuk van de Nouveau Roman, heeft alle grote conflicten van de moderne tijd meegemaakt. Een aantal ervan beschreef hij in zijn werk: de Koude Oorlog (na zijn Nobelprijs werd hij door Gorbatsjov uitgenodigd), de Tweede Wereldoorlog…
- Een hele dood voor de boeg | Martin de Haan
  14/2/2003
  Wat is er aan de hand met Jean Echenoz? Voor wie het nog niet wist: we hebben het over een van de grootste Franse schrijvers van dit moment, en niet alleen een van de grootste maar ook een van de grappigste – een combinatie die ook in Frankrijk niet vanzelfsprekend is. Jean Echenoz schrijft…
- Een kruitvat vol tegenstrijdigheden | Martin de Haan
  7/2/2003
  Wat is een dandy? Wie denkt dat het een man is die overdreven veel aandacht besteedt aan zijn uiterlijk, een fatje dus, zou Het dandyisme en George Brummell van de Franse schrijver Jules Barbey d’Aurevilly (1808-1889) eens moeten lezen. Was Pim Fortuyn een dandy? Nee, zou Barbey zeggen, want een…
- Lezen is dwalen | Martin de Haan
  1/11/2002
  Het heeft iets weg van een goede grap: Frankrijks belangrijkste literaire prijs, de Prix Goncourt, doorgaans goed voor een verkoop van enkele honderdduizenden exemplaren, is afgelopen maandag toegekend aan een boek dat normaliter misschien niet eens een tweede druk zou halen. Les Ombres errantes…
- Lezen met een Perzisch oog | Martin de Haan
  30/8/2002
  Wat de jaren zestig waren voor de twintigste eeuw, was de Régence voor de Franse achttiende eeuw. Lodewijk XIV, de strenge despoot die van 1643 tot 1715 had geheerst, lag nog maar koud in het graf of alles zoop en naaide, heel Frankrijk was één groot matras. Het leek alsof alle oude zeventiende-e…
- De schrijver als eeuwige ander | Martin de Haan
  28/6/2002
  Een foto uit 1975. Zestien mannen en één vrouw, verzameld in een tuin. We herkennen onder andere Italo Calvino, Georges Perec en, precies in het midden, zittend achter de rode tuintafel, Raymond Queneau. Het is een beroemde foto, genomen in het laatste jaar voor Queneaus dood. Hij draagt een…
- Onzekerheden van een gepensioneerde meneer | Martin de Haan
  19/4/2002
  Wat houdt meneer Songe bezig? Eerst een tijdje niets, zo lijkt het, of bijna niets: de tuin aanharken, een beetje kibbelen met de huishoudster, eten, slapen, uit het raam kijken. Meneer Songe is met pensioen, hij heeft een huis aan de Middellandse Zee gekocht en leidt een ledig leven. Hoewel,…
- Woorden als poppen van as | Martin de Haan
  5/4/2002
  Je zou het een parabel kunnen noemen, of een moderne conte philosophique. Realistisch is het verhaal in ieder geval niet. Het meisje dat te veel van lucifers hield, de derde roman van de Franstalige Canadees Gaétan Soucy, is zo grotesk als een boek maar zijn kan. Wat niet wil zeggen dat het niets…
- De nabijheid van het ongewisse | Martin de Haan
  1/3/2002
  Ik lees een zin en streep hem aan. Hij luidt: ‘Alle dingen zijn onbestendig en het ongewisse nabij.’ Zo zou je hem althans kunnen vertalen, want ik lees hem in het Frans, in het eerste deel van een drieluik van middeleeuwse taferelen dat de titel Abbés draagt. Auteur: Pierre Michon, de…
- Hommage aan een clown | Martin de Haan
  21/12/2001
  Michel Quint genoot in Frankrijk en omstreken vooral bekendheid als schrijver van detectiveromans, tot hij vorig jaar een autobiografische novelle publiceerde waarmee hij maandenlang de bestsellerslijsten domineerde: Effroyables jardins, zojuist door Nelleke van Maaren vertaald als De tuinen van de…
- De mythe van de neutrale blik | Martin de Haan
  30/11/2001
  Volgend jaar wordt hij tachtig: Alain Robbe-Grillet, de man die het Franse literaire establishment een halve eeuw lang tergde met zijn eigenzinnige experimenten. De man ook die de mooiste pr-stunt van de recente Franse literatuurgeschiedenis bedacht: de Nouveau Roman, een vaandel dat een groepje…
- Vrij en blij als een indiaan | Martin de Haan
  9/11/2001
  Deze recensie had eigenlijk over een ander boek moeten gaan: La Reprise van Alain Robbe-Grillet of Étrangers dans la nuit van Marc Lambron. Maar nee, het heeft de dames en heren van de Académie Goncourt afgelopen maandag behaagd de belangrijkste Franse literaire prijs toe te kennen aan Rouge…
- Het gevecht om de kortstondige roem | Martin de Haan
  2/11/2001
  Het zou een aardige quizvraag kunnen zijn: wat hebben de volgende schrijvers met elkaar gemeen, behalve dat ze in het Frans schreven of schrijven? André Gide, Louis-Ferdinand Céline, Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Raymond Queneau, Boris Vian, Nathalie Sarraute, Samuel Beckett, Georges Perec,…
- Moordwapen: een gebed | Martin de Haan
  5/10/2001
  Het is zondagmiddag en u hebt niets te doen. De hond is al uitgelaten, u houdt niet van wielrennen op tv, de kinderen zijn bij vriendjes en uw partner bezoekt een zieke collega, dus u besluit dat de tijd rijp is voor een goed boek. U doceert Frans op een middelbare school en neemt u elk najaar voor…
- In Marokko ga je niet dood | Martin de Haan
  6/7/2001
  Zomaar een Frans zinnetje: ‘On ne meurt pas au Maroc.’ Het klinkt haast als een levenswijsheid, of als een gedragsregel: in Marokko ga je niet dood. In Marokko hóór je niet dood te gaan. Dat korte, onopvallende zinnetje is het mooiste en meest beladen zinnetje van La Petite Bijou, de nieuwe…
- Schrijven in de marge van de moderniteit | Martin de Haan
  13/4/2001
  Realisme is in. Niet alleen in Nederland, waar het nooit weg is geweest, maar ook in Frankrijk, waar het lange tijd taboe was. Realisme in een hip modern jasje: relatief jonge auteurs als Michel Houellebecq, Lydie Salvayre, Frédéric Beigbeder en Benoît Duteurtre schrijven over drugs, reclame,…
- Was het Leonardo? | Martin de Haan
  9/2/2001
  Vertalingen. De consumptieve lezer kijkt er dwars doorheen, de literatuursnob leest ze met stellige tegenzin, de recensent (voorzover hij niet in de eerste twee categorieën valt) vindt ze ‘soepel’, ‘vlot’ of ‘houterig’. Over één ding zijn al die mensen het wel eens: vertalingen…
- In de zachte armen van de kitsch | Martin de Haan
  15/12/2000
  Een gedachte-experiment. Probeert u zich eens voor te stellen hoe u het zou vinden wanneer ik als recensent van het mannelijk geslacht in deze kolommen zou bekennen dat er maar één ding op de wereld is dat me interesseert: vrouwen. Weet u het niet? Laten we dan maar eens de proef op de som nemen.…
- Een lichaam dat muziek geworden is | Martin de Haan
  3/11/2000
  Wanneer de bladeren van de bomen vallen en de wind om het huis giert, weten we dat het seizoen van de literaire prijzenregen weer is aangebroken. We hadden al de Nobelprijs voor Gao Xingjian, de Anton Wachterprijs voor Marek van der Jagt en de AKO Literatuurprijs voor Arnon Grunberg, en…
- Zandkorrel tussen regen en sneeuw | Martin de Haan
  22/9/2000
  ‘Het had de hele dag geregend.’ Een volstrekt banale zin, maar ook typisch zo’n zinnetje waarmee een roman zou kunnen beginnen, bij voorkeur een detective. Van Simenon bijvoorbeeld: ‘Het had de hele zondag geregend...’ Zo begint Maigret et l’homme du banc. De toon is meteen gezet, de…
- Het meisje, de luciferstokjes en de pijn | Martin de Haan
  15/7/2000
  ‘Le style est l’homme même’, zei Buffon ooit, oftewel, in goed Nederlands: de vorm is de vent zelf. Aan die beroemde uitspraak heb ik vaak moeten denken tijdens het lezen van La fille qui aimait trop les allumettes van de Canadese schrijver Gaétan Soucy, een boekje van nog geen honderdtachti…
- 'Ween en sterf!' | Martin de Haan
  7/7/2000
  Het lijkt een typisch scenario van een tranentrekker: een sympathieke jongeman wordt verliefd op een onschuldig hoertje, probeert haar te bevrijden uit de klauwen van haar minnaar annex pooier, lijkt daarin te slagen als het heerschap in kwestie achter de tralies belandt, maar moet ten slotte…
- Van scalpel naar blokkendoos | Martin de Haan
  12/5/2000
  Twee dunne boekjes, en de recensent die wanhopig probeert in het recentste van de twee de stem terug te vinden die hem in het eerste boekje zo had getroffen. Twee dunne boekjes met korte, krachtige titels: De dag van de hond en De beer. De schrijfster is een Franstalige Belg, en haar naam zal in…
- Hoe vraag je om opslag? | Martin de Haan
  5/5/2000
  In Middelburg verschijnt bij de Stichting Kunstuitleen Zeeland al jarenlang de Slibreeks, een serie van mooie kleine boekjes op envelopformaat, die altijd weer verrassingen in petto heeft. Zo was het voorlaatste nummer bijvoorbeeld een losbladige uitgave van het verhaal 'Een muur met grillige…
- Big Brother in Marokko | Martin de Haan
  3/3/2000
  Het moet je maar overkomen: je bent nietsvermoedend een wandelingetje aan het maken en plotseling krijg je een parachutist op je kop. Gelukkig gebeurt dat soort dingen bijna alleen maar in romans – bijvoorbeeld in Kijk uit voor parachutisten van Fouad Laroui. En daar blijft het in dat boek niet…
- De vlucht uit de persoonlijkheid | Martin de Haan
  28/1/2000
  Er zijn van die schrijvers die je altijd blijven intrigeren, niet zozeer omdat ze je verbluffen met hun virtuositeit of hun diepzinnigheid, maar vooral omdat je voortdurend het gevoel hebt dat je er net niet bij kunt, dat je iets gemist hebt, kortom: dat je eigenlijk weer van voren af aan zou…
- Het kind, de poëzie, het raadsel | Martin de Haan
  14/1/2000
  ‘Of Rimbaud: één keer met onstuimig hart aan de taal wrikken, om haar voor één ogenblik goddelijk onbruikbaar te maken – en daarna weggaan, niet terugblikken, koopman zijn.’ – Paul Claes had voor zijn nieuwe vertaling van Rimbauds tweede bundel met prozagedichten, de befaamde Illuminatio…
- Van de ene hel naar de andere | Martin de Haan
  3/12/1999
  Het gebeurt niet dikwijls, maar het effect is er des te sterker om. Je begint onbevangen in een nieuw boek en na een aantal bladzijden besef je ineens: dit had ik zelf kunnen schrijven, of iets bescheidener: dit idee heb ik zelf ooit gehad. Vaak gaat het natuurlijk om min of meer archetypische…
- De lach van de leegte | Martin de Haan
  12/11/1999
  Een roman die zich afspeelt in de schaarse ruimte tussen twee vrijwel identieke zinnetjes. Dat is Je m’en vais, het boek waarmee Jean Echenoz vorige week zeer terecht de prestigieuze Prix Goncourt won. Twee vrijwel identieke zinnetjes, de begin- en de slotzin: ‘Je m’en vais’ (ik ga bij je…
- De eeuwige stilte van de eindeloze ruimten | Martin de Haan
  5/11/1999
  Afgelopen woensdagmiddag ging er een grote schok door het Franse boekenwereldje: de Prix Goncourt, waarvan de winnaar normaliter in de tweede week van november wordt bekendgemaakt, werd zes dagen eerder dan voorzien toegekend aan Jean Echenoz, die met zijn achtste roman Je m’en vais al tot de…
- Met de taal de stad in | Martin de Haan
  15/10/1999
  In het vierde arrondissement van Parijs ligt de Impasse du Boeuf, in het vijfde de Impasse des Boeufs. In het zestiende arrondissement ligt de Avenue du Bois, in het negentiende de Rue des Bois. Om van het enkelvoud naar het meervoud te gaan is er in het ene geval dus een verschil van één…
- De schrijver als exorcist | Martin de Haan
  10/9/1999
  'Ik ben anders dan de anderen!' De noodkreet van een kind dat zich buitengesloten ziet, de oorsprong van een schrijversroeping, de kern van een imposant literair oeuvre. André Gide (1869-1951) tast in zijn werk voortdurend de grenzen van zijn eigen identiteit af, stelt zich onophoudelijk die ene…
- Het wankele evenwicht van het geluk | Martin de Haan
  20/8/1999
  Iedereen heeft het weleens meegemaakt: je staat ontspannen op de roltrap, en naast je lopen mensen via de gewone trap naar dezelfde bestemming. Ze zetten er flink de pas in, want er staat veel op het spel: niet alleen dient de superioriteit van de benenwagen boven de roltrap bewezen te worden, op…
- Het spel van het mogelijke | Martin de Haan
  13/8/1999
  Een typisch Oost-Europese drammer, noemde Michaël Zeeman hem in een bespreking van zijn jongste roman, Identiteit. De kwalificatie was lovend bedoeld (recensenten drukken zich vaak wat anders uit dan gewone stervelingen), en de hem toegedichte drammerigheid zou Milan Kundera wellicht een niet…
- Tussen mythe en utopie | Martin de Haan
  9/7/1999
  Je hebt makers, en je hebt zoekers. De ene kunstenaar boetseert, modelleert, schaaft tot het kunstwerk ‘af’ is, of althans vooralsnog niet verder geperfectioneerd kan worden, de ander vindt het eindresultaat minder belangrijk dan de afgelegde weg, of sterker nog: het onderweg zijn an sich, de…
- Spotvogel met de dood | Martin de Haan
  11/6/1999
  Er was een tijd dat het begrip ‘moderne Franse literatuur’ in Nederland min of meer synoniem was met ‘existentialisme’. Tot in de jaren tachtig bepaalden de boeken van Sartre en Camus, de cafés van Saint-Germain-des-Prés en de chansons van Juliette Gréco het beeld dat wij van het Parijse…
- De nasleep van een goede grap | Martin de Haan
  28/5/1999
  Je hebt schrijvers bij wie elke verkeerd gezette komma een smet op het overigens zo glorieus blinkende blazoen vormt. En je hebt er die zelfs door de ernstigste constructiefouten nog niet van hun glans kunnen worden beroofd, eenvoudigweg omdat de kern van hun kunstenaarschap niet in formele…
- Mythologie van de vluchtigheid | Martin de Haan
  19/2/1999
  U kent ze wel, die brede, met glas overdekte straten, die doorgaans de verbinding vormen tussen twee hoofdstraten en het winkelende publiek zo in staat stellen ongehinderd door weer en wind te flaneren langs al het moois dat de middenstand te bieden heeft. Aan die Parijse passages wijdde de Duitse…
- Liefde, geluk en levensvreugde | Martin de Haan
  15/1/1999
  'De eerste keer dat ik de man met de paardenkop ontmoette, had ik niet één suikerklontje bij me.' Hoe een enkele zin een heel oeuvre kan samenvatten... Geen verbazing, alleen een licht gevoel van spijt. Natúúrlijk ontmoet je op een koude winterdag een man met een paardenkop, en natúúrlijk…
- In de mond van de reus | Martin de Haan
  24/12/1998
  Het zal niemand ontgaan zijn: dit fin de siècle wordt gedomineerd door reuzen - reuzenvertalingen, welteverstaan. We hadden al de Cervantes van Barber van de Pol, de Ariosto van Ike Cialona en de Casanova van Theo Kars, en daarbij heeft zich met de verschijning van Pantagruel - Het vijfde boek nu…
- Honderd jaar ongelezen: Stéphane Mallarmé | Martin de Haan
  4/12/1998
  Vraag een redelijk belezen Fransman of hij weleens iets van Mallarmé leest, en het antwoord luidt vrijwel zeker: 'Nee.' Vraag dezelfde Fransman of hij weet wat voor soort literatuur Mallarmé schrijft, en de kans is groot dat hij begint over onleesbaarheid, uiterste perfectie van de vorm, extreme…
- Een gloednieuwe grootmoeder | Martin de Haan
  20/11/1998
  Een gezaghebbend recensent van een al even gezaghebbend boekenkatern raakt zijn vrouw kwijt, die na een auto-ongeluk in coma is geraakt. Dan gebeurt er een mirakel. Meer dan twintig jaar eerder heeft hij onder het pseudoniem Richard Glen een niemendalletje geschreven en gepubliceerd, puur voor de…
- Geurenkannibaal met jeugdmond | Martin de Haan
  16/10/1998
  Als een filosoof zich op het terrein van de literatuur waagt, kun je maar beter op het ergste voorbereid zijn. Het gevaar is immers levensgroot dat de roman of het toneelstuk in kwestie louter als illustratie van een filosofische these dient, wat voor een kunstwerk uiteraard een nogal twijfelachti…
- Verdwaald in het rijk der zinnen | Martin de Haan
  4/9/1998
  Zonen van beroemde vaders hebben het niet makkelijk. Voor de buitenwacht beperkt hun identiteit zich al snel tot het zoon-zijn, en het is al helemaal de goden verzoeken om je als 'zoon van' op hetzelfde terrein te begeven waar je verwekker glorieert. In de Franse literatuur zijn er niettemin twee…
- Een artistieke pionier: Vivant Denon verovert Egypte | Martin de Haan
  14/8/1998
  Het regent in Frankrijk de laatste tijd boeken over Egypte. Aanleiding: het tweehonderdjarige jubileum van de Franse expeditie naar dat land onder leiding van de jonge generaal Napoléon Bonaparte. De ambitieuze legerleider begon in 1798 iets te populair te worden naar de smaak van de toenmalige…
- De bodemloze put in de dichter | Martin de Haan
  12/6/1998
  De Franse Bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot heeft vanaf het begin de wind niet mee gehad. Het project kreeg niet veel aandacht in de pers, en van de weinige kritieken bleven vooral de negatieve geluiden naklinken, zoals: de succesformule van de Russische Bibliotheek laat zich niet zomaar…
- Zappen door de tijd | Martin de Haan
  1/5/1998
  In 1983 verscheen in Parijs een boekje van nauwelijks meer dan honderd bladzijden dat de Franse literaire wereld op haar kop zette. De badkamer, luidde de titel simpelweg, en de auteur was de 27-jarige Belg Jean-Philippe Toussaint. In de persoon van Jean Echenoz had de uitgever, Minuit, al een…
- Achter de gebroken spiegel | Martin de Haan
  18/4/1998
  De Franse achttiende eeuw doet het in Nederland niet slecht de laatste jaren. Sinds 1994 zijn er vertalingen verschenen van Casanova, Voltaire, Rousseau, Cazotte, Diderot, Saint-Simon en Belle van Zuylen, en er is nog meer op komst: Crébillon fils, Montesquieu, Vauvenargues, nog meer Diderot. E�…
- De man in de schaduw | Martin de Haan
  13/3/1998
  Een vijftigjarige schrijver herinnert zich hoe hij dertig jaar eerder in Parijs een meisje en haar vriend heeft leren kennen: zij vragen hem op straat waar het dichtstbijzijnde postkantoor is, hij loopt met hen mee, maar het is al niet meer nodig, ze zien een tabakswinkeltje en kopen daar hun…
- Bamboegrammen uit Gent | Martin de Haan
  10/10/1997
  In 1975 verscheen er van de hand van de Franse dichter en romancier Raymond Queneau (bekend van o.a. Stijloefeningen en Zazie in de metro) een merkwaardig boek – zijn laatste overigens. Deze dichtbundel, laten we het zo maar noemen, bestaat uit drie delen, waarvan de laatste twee overduidelijk op…
- Over haast, onwetendheid en andere deugden | Martin de Haan
  16/4/1997
  Vertalingen via een tussentaal zijn ongetwijfeld zo oud als de weg naar Rome. Sterker nog, het ligt voor de hand te veronderstellen dat de eerste vertalingen uit een nog niet ontsloten taalgebied altijd via een derde taal plaatsvinden, eenvoudigweg omdat de kennis voor een rechtstreekse vertaling…
- Het glazen huis van Edu Borger | Martin de Haan
  15/5/1996
  Het is 23 juni 1975, iets voor achten ’s avonds. De steenrijke zonderling Percival Bartlebooth zit aan zijn werktafel, met in zijn hand het laatste stukje van de legpuzzel die voor hem ligt. Een moment later is hij dood. Dat is kort samengevat het plot van La Vie mode d'emploi, het zeshonderd…
- Qui a peur de la traduction? | Martin de Haan
  15/6/1995
  Critique d’une tendance significative dans la traductologie.
Recensies MdH/RH (1)
- Een bezweringsformule die alles bij het oude laat | Hofstede & de Haan
  20/6/2003
  Maigret bestelt nog een pilsje. Hij zit op de Place de la République en leest zijn ochtendkranten, het is begin augustus en warm. Bier smaakt dan o zo koel en stijgt o zo prettig naar het hoofd. Na de lunch volgen nog een terrasje met zijn vrouw, een diner in een restaurant met vrienden, wijn en…
Recensies RH (44)
- Hooglied op de dood | Rokus Hofstede
  15/11/2012
  "Ik hou van je, vroeger, nu en altijd, en altijd zal nu zijn", zei ze. Maar als ik die nacht in de Ritz nu eens twee voortanden had gemist, twee miserabele botjes, zou ze daar dan ook zijn, onder me, in religieuze vervoering? Twee botjes van elk drie gram, dus zes gram. Haar liefde weegt zes gram,…
- De wereld is een perverse veelhoek | Rokus Hofstede
  12/4/2012
  'Eigenlijk ziet hij eruit alsof hij, ergens op een dorpskermis, zijn hoofd heeft gestoken in een gat van een decor waarop een naïeve voorstelling van een leeuwenjacht afgebeeld staat.' Zo beschrijft Olivier Rolin de met een volle walrussensnor en brede bakkebaarden getooide leeuwenjager die in…
- Stollend beton: La Carte et le territoire | Rokus Hofstede
  15/10/2010
  Er is maar één Franse schrijver wiens boeken nog voor het verschijnen van de Nederlandse vertaling alom worden besproken in Nederlandstalige boekenbijlagen. Dat is niet alleen tekenend voor het prestige van de hedendaagse Franse literatuur, maar ook voor de uitzonderingspositie van Michel…
- Proust in liefde | Rokus Hofstede
  1/2/2010
  ‘De buren in de kamer naast mij bedrijven elke dag de liefde met een heftigheid die me jaloers maakt. Als ik bedenk dat ik daar zelf minder bij voel dan bij het drinken van een glas koud bier, benijd ik mensen die zo hard kunnen schreeuwen dat ik eerst meende iemand vermoord te horen worden, maar…
- Treurarbeid. Over 'Rouwdagboek' van Roland Barthes | Rokus Hofstede
  10/12/2009
  Stel dat ik een onbevooroordeeld, onafhankelijk criticus was en dat ik zou willen schrijven over Rouwdagboek van Roland Barthes, dan zou ik mijn bespreking als volgt kunnen opzetten. Het schrijfverlangen herwinnen Op de fiches die hij zelf aanmaakt door A4’tjes te verknippen tot A8’tjes, en…
- Beckett en de 21e eeuw | Rokus Hofstede
  1/2/2009
  Als het vuur van de schrijversroem niet regelmatig met nieuw papier wordt gevoed, vervalt het al snel tot as. Weinig schrijvers is een roem beschoren die hun dood overleeft; elk artistiek oeuvre dat is afgesloten treedt een nieuwe fase in, die van het 'nachleben', waarin het zich op eigen kracht…
- IJdelheid en wind | Rokus Hofstede
  1/3/2008
  Herzieningen zijn interessant, ze maken diachrone vergelijkingen mogelijk: wat heeft de vertaler gehandhaafd, wat heeft hij veranderd? Welke overwegingen lagen aan die keuzes ten grondslag? Omdat er tijd overheen is gegaan, kan de vertaler voortborduren op zijn eerdere versie en die tegelijk…
- Een ‘wild meisje’? Oerteksten van Marguerite Duras | Rokus Hofstede
  1/2/2008
  Sommige schrijvers spreiden postuum een grote bedrijvigheid ten toon. Voordat hun roem taant en ze terugvallen in de vergetelheid, wordt hun naam te gelde gemaakt door de publicatie van teksten uit de nalatenschap – brieven, dagboeken, artikelen, schetsen, aantekeningen, kladversies. Of alles wat…
- Een dag op planeet aarde | Rokus Hofstede
  5/1/2007
  Op een landweg in Brabant staat een Mercedes met in de kofferbak de stoffelijke resten van de broers Hans en Jan van Reken. Op de Westerschelde, ter hoogte van de Eendrachtspolder, maakt de duwboot Na-He slagzij. In Den Haag worden in een kooi drie aapjes met leeuwenkoppen tentoongesteld. Op de…
- Dode schrijvers op vakantie | Rokus Hofstede
  3/8/2006
  Wat drijft cultureel toeristen om massaal op zoek te gaan naar de sporen van dode schrijvers? Het schijnt dat je over hun graf heen intense gesprekken met ze kunt voeren, en zelfs vrienden kunt worden. Neem Frankrijk en werp een blik op de koffiepot van Balzac. De huizen van schrijvers, hun…
- Een toekomst - ja of shit? Belgisch-Franstalige poëzie in vertaling. | Rokus Hofstede
  2/7/2006
  ‘Deze zin heeft een lang verleden, een cultuur, goed bijgehouden registers, een praktijk, een woordschikking, een vloek, een achtergrond, een toekomst – ja of shit?’ Of die zin een toekomst heeft, is inderdaad nog maar de vraag. Als ik de zoekmachine mag geloven, is de gebruiksfrequentie van…
- Openluchtfrans | Rokus Hofstede
  7/4/2006
  De vogelgriep herinnert ons aan een elementair feit: wij zijn afhankelijk van ‘de natuur’. ’t Is altijd weer even schrikken als we dat beseffen, een schrik die snel kan omslaan in paniek. Alsof die afhankelijkheid in ons een primitieve angst de kop doet opsteken voor kwade machten die ons te…
- 'Ik dwaal tussen de geraamten van mijn dromen' | Rokus Hofstede
  13/1/2006
  ‘Europa is niets anders dan een straatslet, loerend op de eerste de beste klant en maar al te blij dat ze kwistig met haar onwelriekende liefkozingen kan strooien. Europa? Een bordeel om vijf uur ’s ochtends...’. Nee, dit is geen hedendaagse cultuurpessimist die het oude thema van de…
- Heimwee naar de mens | Rokus Hofstede
  2/9/2005
  Zijn er nog mensen die niets moeten hebben van Houellebecq? Zijn er nog mensen die van Houellebecq geen genoeg kunnen krijgen? Beide categorieën kunnen zich maar beter schrap zetten, want de hadjememaar van de Franse letteren slaat weer toe. La Possibilité d’une île, Houellebecqs nieuwe en…
- Georges Perec is geboren | Rokus Hofstede
  17/6/2005
  De tweede helft van de twintigste eeuw heeft zijn eigen Proust en hij heet Perec. Een krasse uitspraak, want de autobiografische inspiratie bij Marcel Proust springt in het oog, terwijl Georges Perec (1936-1982) zich niet onmiddellijk heeft doen kennen als chroniqueur van zijn eigen leven. Toch is…
- De bitterheid van het bestaan | Rokus Hofstede
  8/4/2005
  Pas zevenendertig, maar al twintig jaar métier. Door critici gevierd, maar de voorkeur gevend aan een plattelandsbestaan als moeder van vijf kinderen boven Parijse roem. Dochter van een Senegalees en een Française, maar geen verwantschap met ‘migrantenliteratuur’. Schrijfster Marie Ndiaye…
- Ondraaglijk lijden | Rokus Hofstede
  25/3/2005
  ‘Philippe Claudel’, lezen we op het omslag, ‘auteur van Grijze zielen’, en daaronder de titel: Zonder mij. Meeliften op het succes van een bestseller door het in vertaling uitbrengen van ouder werk, het is een begrijpelijke poging om de bij de lezer gewekte nieuwsgierigheid te bevredigen,…
- Alain Badiou en het Kwaad | Rokus Hofstede
  1/1/2005
  Wie lang genoeg op hetzelfde aambeeld hamert, wordt vanzelf een rumoermaker. Iets dergelijks lijkt aan de hand te zijn met de Franse filosoof Alain Badiou (Rabat, 1937). Sinds enige tijd is er ontegenzeglijk sprake van een Badiou-hausse, en toch doet wat Badiou te vertellen heeft in zekere zin…
- Het innerlijke België afschudden | Rokus Hofstede
  3/12/2004
  De Belgisch-Franse dichter-schilder Henri Michaux (1899-1984) weigerde halsstarrig tijdens zijn leven te worden bijgezet in de Pléiade-reeks, het mausoleum van de Franse literatuur. Onlangs verscheen, twintig jaar na zijn dood, in diezelfde Pléiade-reeks het derde deel van het complete werk –…
- Filter | Rokus Hofstede
  3/6/2004
  ‘O eenling, o geenling, o niemand, o jij: / waarheen gegaan, toen het nergens heen ging?’ Twee regels uit de vertaling van het gedicht ‘Es war Erde in ihnen’, gepubliceerd in de vorig jaar verschenen tweetalige uitgave van het volledige werk van Paul Celan. Die uitgave is niet onopgemerkt…
- De Kip of het Ei | Rokus Hofstede
  28/5/2004
  Romans zijn een consumptie-artikel, maar ze bekomen niet allemaal even goed. Sommige romans zijn licht verteerbaar, stillen op vlotte wijze de leeshonger. Andere zijn zware kost, blijven in de keel steken, liggen als een steen op de maag. Heel af en toe stuit je op een roman die in eerste…
- Deus ex Machina | Rokus Hofstede
  6/5/2004
  ‘Wie de grenzen exploreert betreedt gevaarlijk terrein, waar het niet meer duidelijk is of je nog thuis bent dan wel in den vreemde, bij vriend dan wel bij vijand’, betoogt Paul Cruysberghs in het laatste nummer van Deus ex Machina, gewijd aan ‘grensgeschriften’ tussen waanzin en…
- Een hang naar heiligheid | Rokus Hofstede
  2/1/2004
  We moeten kiezen. Dat is de wet van de wereld, daar helpt geen moedertjelief aan, dat kunnen geen luchthartig overboord gegooide goede voornemens verhullen. Voor weigeraars heeft de wereld geen pardon. Wie keuzes ontwijkt, zich niet aan voornemens houdt, niet probeert de kloof te dichten tussen wat…
- Swinging sixties | Rokus Hofstede
  19/12/2003
  ‘Het Amerikaanse leger heeft altijd iets van een heilsleger: als het merkt dat het zich in een onzekere strijd begeeft, blijft er spoedig niet meer van over dan dolgedraaide technologie, het jammerlijke besef dat het uit iets luchtledigs bestaat.’ Een vreemde gewaarwording, als de historische…
- Brechts bijzit | Rokus Hofstede
  24/10/2003
  Ze hebben ’t hem weer geflikt. Net als in 1999, toen Jean Echenoz voortijdig met de prijs ging strijken, maakten de juryleden van de Académie Goncourt dit jaar de winnaar van Frankrijks meest prestigieuze literaire prijs een kleine twee weken vóór de officiële datum bekend. Jacques-Pierre…
- Spichtige praatjesmaker, mollige notaris | Rokus Hofstede
  3/10/2003
  De Fransen door henzelf geportretteerd In 1828 muntte Honoré de Balzac het woord modernité. Het marktmechanisme begon te wegen op kunst en literatuur, de eerste grote dagbladen ontstonden, de pulpliteratuur werd geboren en het mechanische reproduceren van afbeeldingen nam een hoge vlucht. We…
- Geen respijt | Rokus Hofstede
  2/8/2003
  ‘Véra houdt van reizen, híj niet. Na dertig jaar stormachtig huwelijksleven is dat een uitgemaakte zaak. Zij is dus naar Finland gegaan om hun zoon Ludo op te zoeken, die daar woont. Híj maakt van zijn eenzaamheid gebruik om in huis wat opknapwerk te doen. Maar het respijt is van korte duur,…
- Seksueel beestenspel | Rokus Hofstede
  1/5/2003
  Eden, Eden, Eden van Pierre Guyotat is een onleesbaar boek. Wie een boek onleesbaar noemt, bedoelt te zeggen dat het ontoegankelijk is en suggereert dat die ontoegankelijkheid uitsluitend aan het boek moet worden geweten. Het eigen smaakoordeel en het eigen doorzettingsvermogen blijven buiten…
- Welluidende wartaal | Rokus Hofstede
  24/1/2003
  Hoeveel schrijvers die begonnen als wereldbestormend avant-gardist eindigen als nationaal literair erflater? Het is het lot van de avant-garde: wat eens revolutionaire nieuwlichterij was, wordt mettertijd, al dan niet postuum, bijgezet bij de klassieken – of domweg vergeten. Maar revolutionair…
- Waterfietsen is niet maoïstisch | Rokus Hofstede
  25/10/2002
  ‘De nieuwe weldenkenden, de maniakken van “spijt en berouw” – slijmjurken zijn het, die God hebben verjaagd maar wel verslaafd zijn geraakt aan het meest dubieuze deel van het christendom, het knielen, de zelfkastijding, mopper je terwijl je voor de tweede keer de rivier over vliegt.’ A…
- Intieme Titanics | Rokus Hofstede
  14/6/2002
  Toen Olivier Rolin begin jaren ’80 voor het eerst van zich deed spreken als romanschrijver, had hij al een bewogen carrière als revolutiemaker achter zich. In de nadagen van mei ’68 was hij een van de kopstukken van de Gauche prolétarienne, een marxistisch-leninistisch-maoïstische splinter,…
- Twee wijfjes en één prooi | Rokus Hofstede
  3/5/2002
  ‘Wáár was alleen dit: “Ik wil met je neuken en je die andere vrouw doen vergeten.” De rest was, strikt genomen, fictie.’ Bovengenoemde waarheid is het leitmotiv van L’Occupation, het laatste werkje van de Franse schrijfster Annie Ernaux. De ‘bezetting’ waarnaar de titel verwijst,…
- 'Je t'aime, t'aime, t'aime' | Rokus Hofstede
  15/3/2002
  ‘Je hebt geen idee wat een doping je brieven voor mij zijn’, schrijft Marcel Cerdan, wereldkampioen middengewicht, op 29 mei 1949 aan Édith Piaf, wereldberoemd chansonnière. Cerdan traint in de Verenigde Staten voor het titelgevecht tegen uitdager Jack La Motta. Dagelijks ontvangt hij uit…
- Hypochonder met een te groot hart | Rokus Hofstede
  28/2/2002
  Van de bijna drieduizend nieuwe romans die jaarlijks in Frankrijk verschijnen, wordt maar een fractie besproken in toonaangevende kranten als Le Monde, Libération of Le Figaro. Van die fractie haalt maar een fractie de Nederlandstalige boekenbijlagen. Veel schoons valt tussen de plooien in dat…
- Haatreflexen van een seksueel gefrustreerde | Rokus Hofstede
  24/8/2001
  Michel Houellebecq doet het weer. De auteur van Elementaire deeltjes en De wereld als markt en strijd heeft andermaal een roman geschreven waarin – en waarmee – hij de wereld naar zijn pijpen laat dansen. Plateforme, dat dezer dagen verschijnt, heeft alles in zich om de weldenkenden op stang te…
- Een woenjoewoenjoe van mythen | Rokus Hofstede
  17/8/2001
  ‘Iemand een wreeddadige bliksem baksen’. Wie die uitdrukking niet meteen kan thuisbrengen, zal vergeefs te rade gaan bij de Van Dale of het Woordenboek der Nederlandse Taal. Maar dat iemand erover struikelt, is niet erg waarschijnlijk. De context maakt alles duidelijk – ‘abrupt bam en…
- Ware leugens | Rokus Hofstede
  1/8/2001
  Behoort u ook tot de snobs die het boek altijd beter vinden dan de film? Let op, u krijgt binnenkort een uitgelezen kans om uw smaakoordeel te scherpen. Thomas Vinterberger, de Deense cineast die met Festen internationaal hoge ogen gooide, werkt momenteel aan de verfilming van Le Grand Cahier,…
- Een mens zoals wij | Rokus Hofstede
  22/6/2001
  'Ik ging pissen. Het was nog nacht. Anderen naast me pisten ook; we spraken niet. Achter de pisplaats was de schijtkuil met een muurtje waarop andere kerels zaten, de broek naar beneden. Boven de kuil was een afdakje, boven de pisplaats niet. Achter ons geluiden van klompschoenen, gehoest van…
- American Psycho meets Don Quichot | Rokus Hofstede
  18/5/2001
  Zelfbescherming of mystificatie, dat zijn meestal de motieven voor het aannemen van een valse schrijversidentiteit. Beide motieven worden fraai geillustreerd door het geval-Paul Smaïl (1970), een Franse schrijver van Marokkaanse afkomst, van wie in 1997 het autobiografische Vivre me tue…
- Slalommen tussen de registers | Rokus Hofstede
  1/3/2000
  Pagina 207: ' Uiteindelijk zocht ik mijn heil bij Baudelaire. Angst, dood, schaamte, dronkenschap, nostalgie, de verloren kindertijd... enkel onaantastbare onderwerpen, oerdegelijke thema's. Het was toch wel bizar. De lente, de hitte, al die opwindende grietjes, en ik die daar las: Gedraag je,…
- L'inconscient philosophique | Rokus Hofstede
  1/3/1994
  Cette étude sur la philosophie en Europe, qui brosse un tableau de dix-neuf philosophies nationales présentées par des commentateurs locaux (et complété par quelques articles généraux d'objet et d'intérêt divers), se trouve être un bel instrument pour mesurer les obstacles à une pensée…
- La différence démocratique | Rokus Hofstede
  1/12/1993
  Comment faire une sélection des meilleurs, tout en instaurant des contrepoids institutionnels qui les empêcheront de s'enfermer dans leurs positions, comme une caste de privilégiés? Comment concilier la confiance politique qui rend possible la libre formation des élites avec la méfiance…
- Old boys | Rokus Hofstede
  1/4/1990
  Het voelt als een kleine wraakoefening van de geschiedenis. Bij alle onderzoeksplaatsen waar ik tot nog toe op solliciteerde, gaf positieve discriminatie van vrouwen de doorslag. Wie zich in Nederland als man probeert in te vechten in de sociale wetenschappen is licht geneigd om te denken dat de…
- Een hoerige sodomiet | Rokus Hofstede
  1/6/1989
  'Senhor Manoel Viegas, als mannen met mij slapen doen ze dat niet om een kut te vinden. Ze plaatsen hun lul tussen mijn benen en daar komen ze aan hun gerief. Zelf kom ik niet klaar. Als Uwe Hoogheid hetzelfde zou wensen, gebruik me, ik sta tot uw beschikking en zweer U dat ik tot de dood zal geven…
Reportages RH (6)
- Blue Angel. De teloorgang van een sekstheater | Rokus Hofstede
  20/7/1994
  The Blue Angel was het oudste sekstheater van Nederland. Door het oprukken van video- en telefoonerotiek kwam de klad in de branche en moest de tent na twintig jaar de poorten sluiten. Rokus Hofstede werkte er als 'stoepier'. VOORJAAR 1988. Het rode schijnsel waaiert uit over de Voorburgwal. De…
- Mannencrème | Rokus Hofstede
  12/8/1992
  Langzaam maar zeker weten steeds meer mannen de weg naar de schoonheidssalon te vinden. Vallen de heren der schepping nu ook ten prooi aan de 'schoonheidsmythe', waar vrouwen door feministen voor worden gewaarschuwd? Of wordt het getut met maskers, smeersels en stijfsels eindelijk het onschuldige…
- PC, A1-locatie | Rokus Hofstede
  13/7/1990
  Vroeger had de PC Hooftstraat een slager, een banketbakker en een visboer, nu rijgen de mode- en luxezaken zich aaneen. Toverwoorden zijn er upgrading en internationale allure. Banvloeken zijn de astronomische koopsommen en vertienvoudigde huren. De PC als Hollandse Kurfürstendamm? Avenue Louise?…
- Technici van de lustbevrediging | Rokus Hofstede
  1/12/1989
  Wat maakt een stad sensueel? Reclames, roltrappen, pisbakken, paskamers, kades, cafetaria's, trams, taxi's, discotheken, draaideuren, geuren, geluiden, gezichten. De stad is een animeercentrum, een podium voor de prikkeling der zinnen, maar wie in Amsterdam naar erotiek op zoek is hoeft niet te…
- De Conradstraat. Het naderende einde van een post-industriële enclave | Rokus Hofstede
  13/7/1988
  Rond de honderdvijftig mensen bewonen het grootste woon-werkcomplex van Nederland: 'De Conradstraat' in Amsterdam. De voormalige Rijkskledingmagazijnen zullen, volgens de laatste berichten, maandag 18 juli worden belegerd door de ME, die de strijd zal moeten aanbinden met de wasmachines en…
- Haar tot hier | Rokus Hofstede
  11/5/1988
  'TUSSEN LANG EN KORT HAAR BESTAAT MISSCHIEN EEN ONDERSCHEID dat op iets interessants zou kunnen wijzen - dat is allang niet meer het geval wanneer het er, als tijdverschijnsel, om gaat bij welke kapper je deze week gezien hoort te worden.' Aldus Gerrit Komrij in zijn onlangs verschenen Lof der…
Varia MdH (25)
- Portrait: Martin de Haan, translation activist | Martin de Haan
  3/2/2013
  Few translators are just translators. They are also writers, bloggers, critics… Martin de Haan, President of CEATL and Dutch translator of Proust, Kundera, Echenoz and Houellebecq, is all of these things and much more. A portrait by Camille Bloomfield (translated from French by Jill McCoy). …
- Portrait: Martin de Haan, activiste de la traduction | Martin de Haan
  3/2/2013
  Peu de traducteurs sont uniquement traducteurs, beaucoup sont aussi écrivains, blogueurs, critiques… Martin de Haan, président du CEATL et traducteur de Proust, Kundera, Echenoz et Houellebecq en néerlandais est tout cela à la fois, et bien plus encore. Un portrait par Camille Bloomfield. …
- Sichtbarkeit und kulturelle Außenwahrnehmung des Übersetzers | Martin de Haan
  16/10/2012
  von Jürgen Jakob Becker und Martin de Haan version française English version Die Übersetzer sind die großen Unsichtbaren der Literatur. Dass die fremdsprachigen Schriftsteller von Pessoa bis Pamuk in der Regel nicht mit der eigenen, sondern mit der Stimme eines zweiten, unsichtbaren…
- Een snufje Duits, een vleugje Portugees, een wolkje Russisch | Martin de Haan
  20/3/2012
  ‘Universiteiten schrappen 30 talenstudies’, kopte NRC Handelsblad afgelopen vrijdag. Het was voorpaginanieuws, en terecht. Tal van Europese talen, waaronder Frans, Duits, Italiaans en Portugees, zullen als de plannen doorgaan niet of nauwelijks meer op bachelorniveau aan Nederlandse universiteit…
- The Translator's (In)visibility | Martin de Haan
  21/11/2011
  The paradox of the translator’s (in)visibility Speaking of literary translation in terms of visibility might seem strange at first. Translators are supposed to provide a faithful rendering of the original text, a mirror image – in other words, they are expected to be as invisible as possible.…
- Interview met Martin de Haan door Wineke de Boer | Martin de Haan
  7/6/2011
  Verschillende critici stellen vast dat deze nieuwe roman van Houellebecq een stijlbreuk betekent met de vorige. Heb je dat ook zo ervaren? Zo ja, wat is er anders en hoe beïnvloedde dat de vertaling? Ja, deze roman is anders. Zowel de stijl als de opbouw is veel minder springerig dan Houellebecq…
- La traduction et son double | Martin de Haan
  28/2/2011
  « Traduire des livres – construire des ponts ». C’est sous ce titre que l’Institut Goethe présente un petit programme de soutien aux traducteurs de l’allemand. On comprend tout de suite qu’il doit s’agir d’une métaphore : traduire des livres, c’est construire des ponts…
- Traduire, en Europe | Martin de Haan
  28/4/2010
  Mini-texte sur la traduction littéraire comme art du voyage, c’est-à-dire comme production de sens.
- Tamelijk verachtelijke individuen | Martin de Haan
  16/10/2009
  Bijdrage voor de website van Athenaeum Boekhandel over de beginzin van 'Publieke vijanden', de briefwisseling tussen Michel Houellebecq en Bernard-Henri Lévy, vertaald door Martin de Haan en Rokus Hofstede.
- Antwoord aan Rokus Hofstede | Martin de Haan
  24/8/2009
  Antwoord van Martin de Haan op de brief van Rokus Hofstede over 'Publieke vijanden', de briefwisseling tussen Michel Houellebecq en Bernard-Henri Lévy die zij samen hebben vertaald.
- Les enjeux culturels de la traduction dans le bassin méditerranéen | Martin de Haan
  19/6/2009
  MARTIN DE HAAN – Avant de présenter les participants à cette table ronde, je voudrais commencer par une petite anecdote. Nous sommes ici au bord de la Méditerranée, et il me vient l’image d’un passeur d’eau, qui est bien sûr le traducteur. Quand j’ai utilisé cette expression,…
- De inkomenspositie van literair vertalers in Europa | Martin de Haan
  12/6/2009
  ‘The most depressing study about translation I’ve ever heard about.’ In die termen kwalificeert de befaamde Chad Post op zijn weblog ‘Three Percent’ het vergelijkende onderzoek naar de inkomenspositie van literair vertalers in Europa dat ik samen met Holger Fock en Alena Lhotová heb…
- Negenennegentig dingen die ik het einde vind | Martin de Haan
  5/3/2009
  Allerlei kleine genoegens die in kitsch veranderen zodra je ze beschrijft (zie Philippe Delerm). In het donker door de heuvels van de Morvan naar huis rijden over de D980, die beter D960 had kunnen heten, naar Schuberts laatste pianosonate. De herinnering aan de ijskoude winter van 2003,…
- Brina Svit, 'Moreno' | Martin de Haan
  5/7/2007
  Moreno, het eerste in het Frans geschreven boek van de van oorsprong Sloveense schrijfster Brina Svit, is een boek om verliefd op te worden. Het is ook een boek over liefde – als je de bijzondere band tussen de hoofdpersoon, schrijfster Brina Svit zelf, en de klusjesman Mohammed zo kunt noemen. S…
- Nooit Meer apen | Martin de Haan
  1/3/2007
  Op 31 oktober van het afgelopen jaar werd letterkundig Nederland opgeschrikt door een alarmerend bericht in de Volkskrant en NRC Handelsblad: in een gesprek met de Vereniging van Schrijvers en Vertalers (VSenV) had de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) laten weten dat alle prijsadviezen aan…
- Tien praktische wenken voor de beginnende Houellebecqvertaler | Martin de Haan
  3/12/2005
  Spel zijn naam correct en spreek hem correct uit. Dus geen Houellebeck, geen Houellebeqc, geen Houellebecque, geen Hoellebeck, geen Huilebek, geen Welbeke. Weet dat hij in werkelijkheid Michel Thomas heet, dat hij als schrijver de naam van zijn grootmoeder heeft aangenomen en dat die naam…
- Mutatie of omwenteling? – Reactie op Ludo Hellemans | Martin de Haan
  15/10/2004
  Met belangstelling heb ik het artikel van Ludo Hellemans over Michel Houellebecq in het vorige nummer (6:2) van Mosaïek gelezen. Ik heb er weinig op aan te merken, behalve misschien dat Hellemans het onderwerp wel heel erg naar zijn eigen biologische stiel toe trekt, maar voor zo’n gepassioneerde…
- ‘Ja. Ja ja ja. Ja ja.’ – Reactie op Sabine Hillen | Martin de Haan
  30/9/2004
  Niet erg rationeel. Dat is de indruk die het artikel van Sabine Hillen over Michel Houellebecq in het vorige nummer van rekto:verso op mij maakt, niet alleen door de nogal impressionistische manier van citeren, maar vooral ook door de soms nauwelijks te volgen argumentatie, die in mijn ogen een…
- Reactie op Winibert Segers en Henri Bloemen | Martin de Haan
  17/3/2002
  Laat ik me eerst even voorstellen: ik ben men, ook wel ‘de andere tekst’ geheten. Winibert Segers en Henri Bloemen zien vanuit hun ideeënhemel op mij neer en constateren meewarig dat ik een man ben. Dat wist ik zelf ook al, alleen wist ik niet dat ik me ervoor moest schamen – weer wat…
- Geen kattenpis (of wel) | Martin de Haan
  27/9/2001
  ‘Rumoer om Thaise seks in nieuw boek Houellebecq’, kopte de Volkskrant op 24 augustus op de kunstpagina, en de eerste zin van het artikel legt netjes uit wat er aan de hand is: ‘Frankrijk heeft zijn eerste schandaal van het nieuwe literaire seizoen: in zijn nieuwe boek zou Michel Houellebecq,…
- Benoît Duteurtre, 'Le Voyage en France' | Martin de Haan
  14/9/2001
  Roman over een Fransman van middelbare leeftijd, de hypochondrische redacteur van het bescheiden tijdschrift Taxi Star (gewijd aan het Franse taxileven), en de jonge francofiele Amerikaan David, die naar Frankrijk komt in de hoop daar de beschaving te vinden die hij in Amerika mist. Het boek is…
- Michel Houellebecq is wel degelijk een stilist | Martin de Haan
  21/2/2000
  ‘Zodra het literaire hanteerbaar wordt (bruikbaar, nuttig), is het verloren.' – P.F. Thomése ‘Een essay waarvan de stijl is getypeerd als non-style’ – met die aanhaling van een anonieme bron presenteert de redactie van De revisor in het vorige nummer Michel Houellebecqs essay ‘Kunst…
- 431 antwoorden aan Javier Marías (selectie) | Martin de Haan
  5/12/1999
  Waarde heer Marías, Uw pleidooi voor een betere literaire kritiek is mij uit het hart gegrepen, niet zozeer omdat ik het eens ben met uw zeventien regels, noch omdat ik een groot bewonderaar van uw werk ben (wat overigens wel het geval is), maar vooral omdat ik mij zelf ook vaak erger aan de…
- In memoriam Nathalie Sarraute (18 juli 1900 - 19 oktober 1999) | Martin de Haan
  21/10/1999
  Verwekt in de negentiende eeuw, geboren in de twintigste, gestorven op de rand van de eenentwintigste: Nathalie Sarraute kwam en ging met de eeuw die nog altijd de onze is, op 18 juli 2000 zou ze 100 jaar oud zijn geworden. Haar vrij onverwachte dood (tot voor kort verkeerde ze in blakende…
- Gedicht en cyclus: enige overpeinzingen over het cyclische principe in de lyriek | Martin de Haan
  19/8/1990
  Hoewel van zeer veel dichtbundels de opbouw al dan niet grondig bestudeerd is, zijn er tot nu toe nauwelijks studies te vinden die het probleem van omvang en ordeningsprincipes van dichtbundels in zijn algemeenheid benaderen. Blijkbaar heeft elke bundel zozeer zijn eigen idioom dat slechts weinigen…
Varia RH (21)
- Binnenlandse ballingen | Rokus Hofstede
  17/12/2011
  Bij wijze van presentatie van de drie voor Terras vertaalde Franstalige auteurs (Pierre Bergounioux, Eugène Savitzkaya en Jean-Loup Trassard) zou ik kunnen volstaan met het voorlezen van een paar fragmenten uit hun teksten. Maar het ontdekken van die teksten laat ik graag aan toekomstige lezers…
- Proust et la Hollande | Rokus Hofstede
  19/11/2011
  Welke buitenlandse schrijver is onder Nederlandse academici het meest reçu? Marcel Proust lijkt een goede kanshebber. Wij hebben een actieve Nederlandse 'Marcel Proust Vereniging', die lezingen en workshops organiseert, een tweetalige website onderhoudt, een tweejaarlijks bulletin het licht doet…
- Eugène Savitzkaya | Rokus Hofstede
  30/5/2011
  De meeste teksten van Eugène Savitzkaya (Luik, 1955) dragen het etiket ‘roman’, maar al zijn werk – proza, poëzie, theater, essay – getuigt van de poëtische gloed waarmee hij het dagelijks leven beziet en verwoordt. Het omhelzen van ‘alledaagse wonderen’, een leidmotief van de…
- Geen celebraties voor Céline | Rokus Hofstede
  21/3/2011
  Eind januari 2011 werd in de Franse media niet alleen gebakkeleid over de lakse houding van de regering-Sarkozy tegenover de Tunesische omwenteling. Voor de nodige ophef zorgde ook een heuse ‘Franco-Franse’ polemiek: de verwijdering van Louis-Ferdinand Céline van de lijst van 500 personen die…
- De salon van Schwob | Rokus Hofstede
  21/3/2011
  De man stelde zich aan me voor als ‘Preux-père’. Had ik zijn naam wel goed verstaan? Het was een drukte van belang in Brasserie Mollard, u weet wel, tegenover het Saint-Lazarestation, en hij sprak Frans met een licht uitheemse tongval. Hij had een hoog voorhoofd, net als ik. Hij kwam uit…
- ’t Is een beeldje! | Rokus Hofstede
  15/12/2010
  Ze wordt vlees. Ze kraait zichzelf krijsend rond, zoals verwacht, ze verkondigt zich. Ze kijkt naar het vogeltje. Dag, Psyche met je autoped, dag, Helena op je hobbelpaard. Ze ziet van de wereld de ongerepte uiterlijke schijn. Het grint op het pad, de schommel, de wip, het licht in de…
- Brief aan Martin de Haan | Rokus Hofstede
  15/8/2009
  Brief van Rokus Hofstede aan Martin de Haan over 'Publieke vijanden', de briefwisseling tussen Michel Houellebecq en Bernard-Henri Lévy die zij samen hebben vertaald.
- Wat heet een stad! Wat heet wroeging! Henri Michaux in Antwerpen | Rokus Hofstede
  1/6/2009
  ‘Reis waar geen eind aan kwam, die steeds op afstand bleef. Het was een van de benauwdste dagen van een drukkende zomer. Afgemat was ik vertrokken uit de hoofdstad, in de hoop noordwaarts wat verkoeling te vinden, en met het plan mijn reis te onderbreken voor een bezoek aan een oude kameraad die…
- Translatio! Tirades vertalersquestionnaire | Rokus Hofstede
  1/5/2009
  Welk boek heeft u nooit aan een uitgever kunnen slijten? In april 2004 leest Pierre Michon in Brussel enkele teksten voor. Michaux? Michon. U kent hem niet? Geen wonder, hij is al jaren een van de best bewaarde geheimen van de Franse letteren. Ongeëvenaard zijn de evocatieve kracht en stilistisc…
- Baise m'encor | Rokus Hofstede
  12/12/2008
  Op een mooie middag in juli 1984 stond ik zuidwaarts te liften bij de Parijse Porte d’Italie. Na uren tevergeefs met mijn duim omhoog te hebben gestaan, raapte ik mijn moed bijeen en belde vanuit een telefooncel de enige persoon die ik in Parijs kende, een performance-kunstenares die ik een paar…
- La beauté difficile – quelques problèmes de lecture dans 'Vies minuscules' | Rokus Hofstede
  1/5/2008
  L'adage d'Érasme, 'difficilia quae pulchrae', illustré par quelques problèmes d'interprétation et de traduction dans 'Vies minuscules' de Pierre Michon.
- De Heilige Koe van de standaardtaal | Rokus Hofstede
  11/12/2007
  Met het onderwerp van deze lezing, ‘Vlaams-Nederlandse vertaalkwesties’, kun je alle kanten op, en aanvankelijk was dat ook min of meer de bedoeling: ik stelde me voor dat ik een aantal vrijblijvende beschouwingen ten beste zou geven over het vertalen in Vlaanderen en Nederland, voor een deel…
- De afgrondelijkheid van het verlangen | Rokus Hofstede
  26/10/2007
  In de winter van ’82-’83 deed ik mijn eerste ervaringen op als vertaler uit het Frans. Bij die eerste schoorvoetende pogingen was ik niet alleen, maar in het gezelschap van een Franse vriendin, studente aan de kunstacademie Minerva in Groningen, de Noord-Nederlandse stad waar ik ook zelf in die…
- Labé geüpdatet | Rokus Hofstede
  1/6/2007
  De roem van de zestiende-eeuwse Franse dichteres Louise Labé (ca.1520-1566) heeft de afgelopen decennia een hoge vlucht genomen, in en buiten Frankrijk. Als vaandeldraagster van een ‘feministische poëtica’ is zij het voorwerp van een nog altijd wassende stroom exegeses, vooral binnen…
- Dankwoord Elly Jaffé-prijs 2005 | Rokus Hofstede
  1/6/2005
  ‘De schrijver spreekt (...) over de juiste toon die zo moeilijk precies te treffen is, over zijn vorige boeken die nooit geheel en al geslaagd waren, want “wat gezegd is, is nooit gezegd omdat men het immers anders kan zeggen”. Heeft men iets eenmaal onder woorden gebracht, dan heeft men…
- 'En zelfs een bewering is bij mij een vraag'. Memo Barthes | Rokus Hofstede
  9/9/2004
  ‘Ik zoek een schrijven dat de ander niet verlamt. En dat toch niet gewoon is. Daar zit 'm de hele moeilijkheid: ik zou een schrijven willen vinden dat niet verlammend is maar daarom niet meteen een ‘jofele’ toon aanslaat.’ (V, 380) Aldus Roland Barthes in een interview met Bernard Henri-Lév…
- Toekomstmuziek | Rokus Hofstede
  1/12/2003
  ‘Bij hervertalingen dient uitdrukkelijk de noodzaak van de hervertaling te worden gemotiveerd. Vaak wordt een hervertaling uitsluitend gemotiveerd met de opmerking "de bestaande vertaling voldoet niet / is verouderd". Met een dergelijke motivering kan het FdvL niet uit de voeten.’ We…
- De Franse letterkunde bestaat niet (in Nederland) | Rokus Hofstede
  23/11/2001
  ‘Begin februari in Amsterdam. Op de halfjaarlijkse boekbeurs Vers voor de Pers zit uitgever Wouter van Oorschot, zoals altijd met een blik in de ogen die weinig goeds voorspelt, achter zijn tafeltje. Nu de gekte rond Het Bureau van Voskuil is gaan liggen, lijkt het of Van Oorschot even een…
- Laermans contra Bourdieu: de logica van de verkettering | Rokus Hofstede
  1/6/1994
  Wie een stelling van verschillende kanten belaagt, loopt het risico in zijn eigen vuurlinies terecht te komen. Zoiets overkomt Rudi Laermans in zijn brede kritiek op Bourdieus kunstsociologie. Laermans mobiliseert zeer ongelijksoortige argumenten, hij vuurt zijn pijlen af vanuit zeer uiteenlopen…
- De Meester van Etterbeek | Rokus Hofstede
  1/9/1992
  'Chocolocola, ça c'est du bon tabac', mompelde de Meester, en liet de sigaar van zijn linker naar zijn rechter mondhoek rollen. De bolknak hing schuin naar beneden en schommelde vervaarlijk heen en weer, alsof de Meester er de stukken mee wilde aanwijzen en alvast zijn strategie uitstippelde.…
- Lot en wil in 'Madame Bovary' | Rokus Hofstede
  1/6/1983
  'Alles wat tot haar dagelijkse omgeving behoorde, eentonig platteland, domme kleine burgers, middelmatigheid van het bestaan, leek haar uitzondering in de wereld, een lot dat haar persoonlijk had getroffen, terwijl daarbuiten zover het oog reikte het onbegrensde land van gelukzaligheid en…
Vertalingen MdH (33)
- Milan Kundera, Over de romankunst, fragment | Martin de Haan
  15/11/2012
  Een arme dorpsedelman, Alonso Quijano, besloot een dolende ridder te worden en noemde zich Don Quichot van La Mancha. Hoe moeten we zijn identiteit definiëren? Hij is wie hij niet is. Hij ontfutselt een barbier diens koperen scheerkom, die hij voor een helm aanziet. Bij toeval komt de barbier…
- Hédi Kaddour, 'Zonder einde' | Martin de Haan
  7/6/2012
  Je begint met spinthout tussen zinsbouw en Treurwilgen, maar woorden kennen de wereld En hart is zo slecht nog niet; je hebt ook De aalbessen en de boerderijmuur, die een draai Kan geven aan de vlakte, de uren, een conflict, Je hebt de buurman in de metro, het is werk Zonder einde en nu en…
- Nora Gomringer, 'Het hart' | Martin de Haan
  2/4/2012
  Een artisjok Mangogroot en blauwvlekgekleurd Kan worden gepeld en blootgelegd Laag voor laag Wordt met verwondering bezien Om zijn grootte Zou Eden kunnen herbergen Tussen de longen Ging schuil achter de rib Waaruit de appeleetster werd gesneden Haast geen ophef meer Over een…
- Michel Houellebecq, De kaart en het gebied, fragment | Martin de Haan
  6/5/2011
  Fragment uit ‘De kaart en het gebied’ waarin het portret van de schrijver Michel Houellebecq wordt beschreven dat de hoofdpersoon, Jed Martin, heeft geschilderd.
- Michel Houellebecq, 'La Carte et le territoire', flaptekst | Martin de Haan
  5/10/2010
  Als Jed Martin, de hoofdpersoon van deze roman, het verhaal ervan moest navertellen, zou hij misschien beginnen bij een combiketel die het begaf op een koude dag in december. Of bij zijn vader, een bekend, geëngageerd architect, met wie hij tal van eenzame kerstdiners heeft genoten. Hij zou in…
- Julien Gracq, 'Middagrust in Hollands Vlaanderen', fragment | Martin de Haan
  7/9/2010
  Je moet erheen gaan in de avondschemering, wanneer de grenswachten van de dagploeg terugkeren naar hun rode bakstenen speelgoedhuisjes nabij, kaarsrecht voorttrappend op hun fietsen met lange zwanenhalzen, terwijl achter je de torens van Brugge, die op deze lage vlakten de lucht in priemen als…
- Pascal Bruckner, 'De hel die huwelijk heet' | Martin de Haan
  3/7/2010
  De Franse filosoof Pascal Bruckner noemt het 'onze hel', de keerzijde van onze vooruitgang: dat de mannen of vrouwen op wie we verliefd worden nooit voldoen aan onze wensen. 'Niet omdat we het telkens zo slecht treffen, maar omdat die wensen onvervulbaar zijn.' Een collage van passages uit zijn…
- Yasmina Reza, 'In de slee van Arthur Schopenhauer', fragment | Martin de Haan
  1/3/2010
  Nadine Chipman tot de psychologe Vaak zeg ik bij mezelf dokter, oude rozenstruiken zijn mooier dan jonge, ze zijn zwaarder, voller, de kleuren zijn feller, goede wijnen worden met de jaren ook beter, de oude rozenstruik heeft moeten vechten om te overleven, hij heeft beproevingen doorstaan en dat…
- Milan Kundera, Een ontmoeting, fragment | Martin de Haan
  15/12/2009
  Gargantua-Pantagruel is een roman avant la lettre. Een miraculeus, nooit meer terugkerend moment, waarin een kunstvorm nog niet is uitgekristalliseerd en dus nog niet normatief afgebakend. Zodra de roman zich begint te profileren als een apart genre of (beter) een autonome kunstvorm, krimpt zijn…
- Michel Houellebecq, 'Publieke vijanden', fragment | Martin de Haan
  10/9/2009
  Voor mij zijn er van die momenten waarop de woorden komen, zonder enig plan, zonder samenhang of oordeel, en ik een vel papier nodig heb omdat ik constateer dat er iets gebeurt. Dat duurt enige tijd, nou ja dat duurt zolang het duurt, maar het duurt nog altijd lang genoeg om me in staat te stellen…
- Brina Svit, 'Moreno', fragment | Martin de Haan
  26/8/2008
  Mijn moeder zou op dit moment vast heel veel van me houden. Ze houdt altijd van me als het niet gaat, als ik aan mezelf twijfel, als ik zeg: ne vem, ik weet het niet. Want dan is zij degene die het wel weet. Dan kan ze me adviezen geven, kan ze gelijk hebben. Dat is alles wat ze wil. In haar gelijk…
- Michel Houellebecq, 'Elementaire deeltjes', fragment | Martin de Haan
  1/7/2008
  ‘De vormen van de natuur’, schrijft Djerzinski, ‘zijn menselijke vormen. Driehoeken, verstrengelingen en vertakkingen zijn vormen die in onze hersenen verschijnen. We herkennen ze, we waarderen ze; we worden erdoor omringd. Omringd door onze maaksels, menselijke maaksels, die aan de mens…
- Marcelle Sauvageot, 'Commentaar', fragment | Martin de Haan
  1/9/2007
  14 december 1930 Er zijn smartlappen die beginnen zoals uw brief: ‘U die ik zo heb liefgehad...’ Als het heden nog zo dichtbij naklinkt, is die verleden tijd droevig als het einde van een feest, wanneer je na het uitgaan van de lampen eenzaam achterblijft en de stellen ziet vertrekken, de…
- Charles Baudelaire, 'Bezinning' | Martin de Haan
  11/6/2007
  Bezinning Wees zoet, o mijn Verdriet, probeer tot rust te komen. Je riep om Duisternis; zij daalt neer, zij is daar: Een donker waas heeft van de stad bezit genomen, Dat sommigen de slaap brengt, anderen bezwaar. Terwijl in slaafs vertier de vuige mensenstromen Gegeseld door ’t Genot, die…
- Jean Echenoz, Ravel, fragment | Martin de Haan
  15/5/2007
  Je vindt het wel eens spijtig om uit bad te moeten. Ten eerste is het jammer om het behaaglijke zeepwater, waarin verloren haren zich om bellen slingeren tussen de cellen losgewreven huid, te moeten verruilen voor de meedogenloze lucht van een slecht verwarmde woning. Bovendien is het, ingeval je…
- Milan Kundera over W.F. Hermans | Martin de Haan
  26/1/2007
  In Le Monde van 26 januari 2007, op de opiniepagina van het boekenkatern, stond een opmerkelijk artikel. Zwaargewicht Milan Kundera, door de Fransen sinds jaar en dag gekoesterd als ‘groot Frans schrijver’, bracht een roman van een volslagen onbekende buitenlandse auteur onder de aandacht, nota…
- Milan Kundera, Het doek, fragment | Martin de Haan
  16/4/2006
  Er zijn twee elementaire contexten waarin je een kunstwerk kunt plaatsen: hetzij de geschiedenis van de natie waar het is ontstaan (laten we die de kleine context noemen), hetzij de supranationale geschiedenis van de kunstvorm waartoe het behoort (laten we die de grote context noemen). We zijn…
- Milan Kundera, Het brute gebaar van de schilder, fragment | Martin de Haan
  21/12/2005
  Fragment uit Kundera’s essay over de schilder Francis Bacon, dat gelezen kan worden als een verkapt zelfportret.
- Michel Houellebecq, 'Mogelijkheid van een eiland', fragment | Martin de Haan
  15/11/2005
  Hoe helder staan ze me nog voor de geest, de eerste momenten van mijn clownsroeping! Ik was toen zeventien en bracht een nogal saaie augustusmaand door in een all inclusive club in Turkije – het was trouwens de laatste keer dat ik met mijn ouders op vakantie zou gaan. Die trut van een zus van me…
- Denis Diderot, Jacques de fatalist en zijn meester, fragment | Martin de Haan
  21/12/2004
  Hoe hadden ze elkaar ontmoet? Bij toeval, zoals iedereen. Hoe heetten ze? Wat gaat u dat aan? Waar kwamen ze vandaan? Van de dichtstbijzijnde plaats. Waar gingen ze heen? Weet een mens waar hij heen gaat? Wat zeiden ze? De meester zei niets, en Jacques zei dat zijn kapitein zei dat alle goede en…
- Jean Echenoz, Aan de piano, fragment | Martin de Haan
  11/11/2004
  Telkens als de metro weer bovengronds kwam had Max zich ook kunnen interesseren voor de viaducten waarover ze reden, lieve, goeie, mooie viaducten, lieve, ouwe, intelligente, waardige staalbouw, maar nee: nu zijn achtervolgingsplan zienderogen ineenschrompelde en even snel verlepte als een…
- Milan Kundera, Identiteit, fragment | Martin de Haan
  20/6/2004
  Haar zoon was vijf jaar oud toen ze hem begroef. Later, in de vakantie, zei haar schoonzus tegen haar: ‘Je bent te neerslachtig. Je moet weer een kind krijgen. Alleen op die manier kun je het vergeten.’ De opmerking van haar schoonzus stemde haar droevig. Kind: bestaan zonder biografie. Schaduw…
- Jean Echenoz, Bodembestemming, fragment | Martin de Haan
  3/5/2004
  Omdat alles verbrand was – moeder, meubilair en foto’s van moeder – hadden Fabre en zoon Paul direct een hele rompslomp: al die as en die rouw, verhuizen, de meubelboulevards af voor een nieuwe start. Te snel vond Fabre iets minder ruims, twee multifunctionele kamers onder een gemetselde…
- Michel Houellebecq, ‘H.P. Lovecraft - Tegen de wereld, tegen het leven’, fragment | Martin de Haan
  15/3/2004
  Het leven is pijnlijk en teleurstellend. Daarom is het onnodig om nieuwe realistische romans te schrijven. We weten in zijn algemeenheid waar we met de werkelijkheid aan toe zijn, en we hebben weinig zin om er meer over te horen. De mensheid als zodanig prikkelt onze nieuwsgierigheid nog maar…
- Denis Diderot, ‘Dit is geen grap’, fragment | Martin de Haan
  4/3/2004
  Fragment uit de Nederlandse vertaling van ‘Ceci n'est pas un conte’.
- Michel Houellebecq, 'Leven, lijden, schrijven - methode', flaptekst | Martin de Haan
  19/12/2003
  Poëzie groeit op het massagraf der bedrogen verwachtingen; haar ware wortels bevinden zich echter in de hemel. Het valt dan ook te begrijpen dat ze niet bij machte is de mens met het leven te verzoenen. Wel kan ze een zwak maar duidelijk signaal afgeven aan hen die op het punt staan het bijltje…
- Milan Kundera, Onwetendheid, fragment | Martin de Haan
  1/7/2002
  Jonás Hallgrímsson was een groot romantisch dichter en tevens een groot voorvechter van de onafhankelijkheid van IJsland. Alle kleine naties van Europa kenden in de negentiende eeuw die romantische en patriottische dichters: Petőfi in Hongarije, Mickiewicz in Polen, Prešeren in Slovenië,…
- Michel Houellebecq, 'Platform', fragment | Martin de Haan
  2/5/2002
  Midden in een dronkenschap, vlak voor de totale versuffing, beleef je soms momenten van intense helderheid. De teloorgang van de seksualiteit in het Westen was onmiskenbaar een sociologisch verschijnsel van enorme omvang, het had geen zin dat te willen verklaren aan de hand van individuele…
- Pierre Michon, 'La Grande Beune', slot | Martin de Haan
  15/12/2000
  Op een avond hing er precies zo’n dichte, onbeweeglijke en haast warme mist als op de avond van mijn aankomst. Ik zat net aan mijn charcuterie toen Jean de Visser binnenkwam met twee kornuiten; hun oliepakken waren dof alsof iemand ertegenaan had staan blazen. De magische buidels op hun buik…
- Encyclopédie, artikel 'Kordelier' | Martin de Haan
  7/10/2000
  KORDELIER, geestelijke in de orde van Sint-Franciscus van Assisi, gesticht aan het begin van de dertiende eeuw. De kordeliers gaan gekleed in een lang, grijs wollen gewaad. Ze hebben een kleine kap of kaproen, een mantel van dezelfde stof en een koord om hun middel dat met drie knopen is vastgemaakt…
- Encyclopédie, artikel 'Monnikskap' | Martin de Haan
  7/10/2000
  MONNIKSKAP, kledingstuk dat wordt gebruikt door de bernardijnen, de benedictijnen enzovoort. Er zijn twee typen monnikskap: een witte, zeer wijde, die men bij ceremoniële gelegenheden draagt, en een zwarte, die deel uitmaakt van het gewone habijt. Mabillon beweert dat de monnikskap en de…
- Michel Houellebecq, 'De wereld als markt en strijd', fragment | Martin de Haan
  26/6/2000
  'Plotseling kon het me niets meer schelen dat ik niet modern was.’ - Roland Barthes Zaterdagochtend vroeg vind ik op het stationsplein een taxi die me wel naar Les Sables-d’Olonne wil brengen. Bij het verlaten van de stad rijden we door een reeks nevelbanken, en na het laatste kruispunt…
- Benjamin Constant, 'Adolphe', fragment | Martin de Haan
  30/7/1998
  Jaren geleden maakte ik een rondreis door Italië. Door een overstroming van de Neto werd ik opgehouden in een herberg in Cerenzia, een klein dorpje in Calabrië. Er bevond zich in die herberg een vreemdeling die er om dezelfde reden bleek te moeten verblijven. Hij was bijzonder zwijgzaam en leek…
Vertalingen MdH/RH (9)
- Swanns kant: work in progress | Hofstede & de Haan
  9/5/2013
  Er was een tijd dat ik vroeg naar bed ging. Soms was mijn kaars nog maar net uit of mijn ogen vielen dicht, zo snel dat ik niet de tijd had om bij mezelf te zeggen: ‘Ik val in slaap.’ En een halfuur later werd ik wakker van de gedachte dat het tijd was om de slaap te zoeken, ik wilde het boek…
- Émile Zola, Hoe men sterft, fragment | Hofstede & de Haan
  6/6/2011
  Januari is bar geweest. Geen werk, geen brood, geen vuur in de kachel. Het gezin Morisseau heeft kromgelegen van de armoe. Zij is wasvrouw, hij is metselaar. In de Rue Cardinet in Batignolles bewonen ze een zwarte gribus, een rotte plek in de wijk. Hun kamer op de vijfde verdieping is zo vervallen…
- Julio Cortázar, ‘De toespraken van de bekkenknijper’, fragment | Hofstede & de Haan
  6/6/2011
  We zijn geconditioneerder dan we denken Kleine Hector leest een dikke alpinistenroman. Hij leest zo langzaam dat de huzarenstukjes van de grote kampioen Max Banotti uiteindelijk alle pit verliezen. Natuurlijk kan niemand zo lang blijven hangen aan de noordwand van de Annapurna alleen maar omdat…
- Marcel Proust, 'De grafstenen in de kerk van Combray' | Hofstede & de Haan
  1/4/2009
  Maar is er dan niet een Muze die de sporen van het zo vluchtige mensenbestaan alsnog liefderijk terugvindt in de dingen? Aan maar weinig levens gaat zij geheel onopgemerkt voorbij. Op een dag openbaart ze zich. Op een dag, en juist op plaatsen waar we haar nog nooit hadden gezien, komt ze ons…
- Marcel Proust, Tegen Sainte-Beuve, fragment | Hofstede & de Haan
  22/1/2009
  Dat smalle reepje boven de gordijnen vertelt me door zijn mate van helderheid wat voor weer het is en deelt nog voor het me dat vertelt de stemming ervan aan me mee. Maar ik heb het niet eens nodig. Al lig ik nog naar de muur gekeerd, en al is het reepje nog niet eens verschenen, aan het geluid van…
- Régis Jauffret, Gekkenhuizen!, fragment | Hofstede & de Haan
  10/4/2008
  Damien is geboren op vrijdag 24 maart 1974. De Parijse regio lag sinds een tiental dagen in een neerslaggebied. Op televisie werd het beeld vertoond van een verguld houten bed dat de gezwollen Seine afzakte. Het rivierwater had de Place de la Concorde overstroomd, de Obelisk leek te wachten op het…
- Marcel Proust, Het vervloekte ras, fragment | Hofstede & de Haan
  8/11/2004
  behoorde tot het ras van die mensen, minder met zichzelf in strijd dan de schijn doet vermoeden, die juist vanwege hun vrouwelijk temperament een viriel ideaal hebben en in het leven net als alle andere mannen zijn, maar alleen aan de buitenkant; op de plaats waar bij ieder van ons, gegraveerd in…
- Vivant Denon, 'Eenmaal, immermeer', fragment | Hofstede & de Haan
  25/4/2003
  Ik was smoorlijk verliefd op gravin De ***. Ik was twintig en ik was onnozel; ze bedroog me, ik werd boos, ze verliet me. Ik was onnozel, ik wilde haar terug; ik was twintig, ze vergaf me. En omdat ik twintig was en onnozel, nog altijd bedrogen maar niet langer verlaten, waande ik me de innigst…
- Marcel Proust, 'Het innerlijke boek' | Hofstede & de Haan
  24/4/2002
  Voor het lezen van het innerlijke boek met de onbekende tekens (tekens in reliëf, leek het wel, waar mijn aandacht in de duistere regionen van mijn onbewuste naar speurde, op stootte en omheen gleed als een duiker die de bodem afzoekt), kon niemand me enige aanwijzing geven, het was een…
Vertalingen RH (56)
- Pierre Bourdieu, 'Lof van de sociologie', fragment | Rokus Hofstede
  1/4/2013
  De sociologie van de wetenschappelijke wereld is absoluut onmisbaar voor sociologen maar lijkt me nauwelijks minder onontbeerlijk voor de andere wetenschappen. Wetenschapssociologie is de doeltreffendste manier om de door Gaston Bachelard (1938) bepleite 'psychoanalyse van de wetenschappelijke…
- Pierre Bergounioux, 'Permeke' | Rokus Hofstede
  25/10/2012
  We verlaten het gestaag veroverde terrein, het perspectief, het respect voor proporties, het haarscherpe oog voor details, de kundige omgang met kleuren. De figuren van Permeke lijken met een onbeholpen, kinderlijke hand te zijn getekend, uit onvermogen om de elementaire anatomische vormen waar…
- Marie-Hélène Lafon, 'De kermis' | Rokus Hofstede
  25/10/2012
  HIJ Al dat lawaai, en overal mensen, geloop geschreeuw, stampvolle cafés, en al die koopwaar, het einde is zoek, je moet weten wat je wil en daar moet je bij blijven, anders ben je je geld binnen de kortste keren kwijt zonder dat je beseft waaraan. Ginder vergeet je de wereld, achter ons land is…
- Eugène Savitzkaya, 'Tafelgereedschap' | Rokus Hofstede
  20/12/2011
  Altijd heeft gereedschap mijn arm verlengd. Altijd was mijn hand gewapend. Mijn eerste mes was mijn zwaard en mijn toverstaf, een hefboom om bergen mee te verzetten. Ik droom van de grote multifunctionele olijfhouten of bukshouten lepel, de lepel waar je zonder gevaar in kunt bijten en waar je…
- Jean-Loup Trassard, 'Hamers, mokers & slag', fragment | Rokus Hofstede
  19/12/2011
  De hamer neem je mee wanneer je naar het land gaat om een omheining te plaatsen, drie evenwijdige lijnen prikkeldraad bevestigd op een rij palen. Het werkwoord heuyer, afgeleid van het middeleeuwse haïer, een haag maken, 12e-15e eeuw, duidt op het dichten van gaten in een levende haag met…
- Pierre Bergounioux, 'De sloop', fragment | Rokus Hofstede
  19/12/2011
  Het geschenk van de zon komt ook uit de metaalgieterij. Maar het is chroomstaal, van het soort waarvan schroefsleutels worden gemaakt. Het is namelijk gewoon een Engelse sleutel, hoewel mij ontging welk vorig leven het had gehad, en zelfs, voordat ik het uit de vingers van het licht had overgenomen…
- Pierre Michon, 'De Elf', fragment | Rokus Hofstede
  25/11/2011
  Françoizélie! Zo noemden ze hem, en zo roepen ze hem terwijl ze over het kleine bordes komen toegesneld. Ze zijn nog rijk, al het geld van de oude is nog niet verdampt in het treurige literaire geploeter, het poëtische gelanterfant van François Corentin de la Marche, hun schepen gaan en…
- Marcel Schwob, 'De gelijkenis en het verschil', fragment | Rokus Hofstede
  12/11/2011
  “Wat me bij mensen opvalt is een aantal handelingen die instinctief zijn en niet voor verbetering vatbaar, aangezien ze al ruim tienduizend jaar lang worden verricht. Jullie zijn gewend graan te vermalen, het meel met water te kneden, er biergist bij te mengen en er een deeg van te maken dat…
- Marguerite Duras, 'Césarée', fragment | Rokus Hofstede
  4/10/2011
  Caesarea Palestina was een havenstad in de vlakte van Sjaron, dertig kilometer ten zuiden van het tegenwoordige Haïfa. Herodes de Grote, als Romeins vazal koning van Judaea van 37 tot 4 voor Christus, gaf de stad zijn naam. Het moest de hellenistisch-heidense tegenhanger worden van het Joodse…
- Eugène Savitzkaya, 'Het oerkippenhok' | Rokus Hofstede
  7/7/2011
  Alom opschudding en consternatie in het kippenhok van Kea. De kippen werd de dood aangezegd en de dood bleef niet uit, die veren rondstrooide en op de roesten vastgekoekte excrementen liet opwaaien tot ongelofelijke hoogten, vanwaar ze traag neerdwarrelden op ons, stof waarvan we zonder het te…
- Georges Perec, 'Tips en wenken voor wie zijn afdelingschef om opslag wil vragen', fragment | Rokus Hofstede
  18/2/2011
  we mogen aannemen om het eenvoudig te houden want je moet het altijd eenvoudig houden dat uw meerdere in rang eieren lekker vindt en we zullen de kwestie van de beoordeling van de meer of minder vergaande graad van bederf van de eieren als opgelost beschouwen laten we nu aannemen dat het vandaag…
- Pierre Bergounioux, 'B-17 G', fragment | Rokus Hofstede
  1/3/2010
  Misschien al ter hoogte van Gronau of Emsdetter is Shoo Shoo Baby zonder voorafgaande kennisgeving het bosje van de 88 mm-granaten binnen gegaan. De nijvere gnomen die zich schuilhouden in de bodemloze diepte hebben de juiste ligging berekend, de lange buis van hun geschut gericht op de fonkelende…
- Bernard-Henri Lévy, 'Publieke vijanden', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/2009
  Er zijn gevallen – wanneer het, kort gezegd, niet alleen meer gaat over kunst of film maar over politiek, moraal en het concrete lot van concrete mannen en vrouwen – waarin ik goed oppas voor die verslindende, roofzuchtige kant, die het correlaat is van dat geloof in de deugden van een…
- Pierre Michon, 'Corps du roi', fragment | Rokus Hofstede
  1/5/2009
  Bidden is niet iets wat ik vaak heb gedaan. Begin september 2001 lag mijn moeder op sterven in het ziekenhuis van het stadje G., mijn moeder die in haar volwassen leven mijn vader en mijn moeder had proberen te zijn, die toen ze heel oud was mijn dochter had kunnen zijn. Het raam bood uitzicht op…
- Caroline Lamarche, 'De omweg tot jezelf', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/2007
  Ik ben geboren in Luik. Mijn voorouders, die in 1837 de IJzerfabriek van Ougrée oprichtten, spraken Frans, Engels en nog meer Europese talen, waarschijnlijk Duits en Spaans, misschien ook Zweeds, want een tijdlang hebben ze mijnen geëxploiteerd in Westfalen, Zweden en Asturië. In Ougrée spraken…
- Jacques Bénigne Bossuet, 'Over ambitie', fragment | Rokus Hofstede
  5/10/2007
  ' O mens, wat ben je van plan, en waarom kwel je jezelf nodeloos? – Maar ik zal wel weten hoe ik vaste grond onder de voeten moet krijgen en moet profiteren van het voorbeeld van anderen: ik zal de tekortkomingen van hun werkwijze en de zwaktes van hun handelen bestuderen en die verhelpen. –…
- Marguerite Duras, 'Negatieve handen', fragment | Rokus Hofstede
  1/9/2007
  Negatieve handen, zo noemt men de schilderingen van handen gevonden in de magdalénien-grotten van het Zuid-Atlantische Europa. De omtrek van die handen – wijdopen op het gesteente gelegd – werd bestreken met kleur. Meestal met blauw, met zwart. Soms met rood. Er is geen enkele verklaring…
- Stéphane Mallarmé, 'De wondervrouw van morgen' | Rokus Hofstede
  1/9/2007
  Een bleke lucht, boven de wereld die aan verval ten onder gaat, trekt misschien heen met de wolken: flarden versleten zonsondergangpurper kleuren een rivier die slaapt aan de door lichtstralen en water verzwolgen einder. De bomen vervelen zich en onder hun bladeren die vaal zijn geworden (door het…
- Variaties op Louise | Rokus Hofstede
  1/6/2007
  VIII Je vis, je meurs : je me brule et me noye. J'ay chaut estreme en endurant froidure : La vie m'est et trop molle et trop dure. J'ay grans ennuis entremeslez de joye : Tout à un coup je ris et je larmoye, Et en plaisir maint grief tourment j'endure : Mon bien s'en va, et à jamais il…
- Marguerite Duras, 'Nachtschip Night', fragment | Rokus Hofstede
  1/4/2007
  – Ik had je gezegd waar ze was, tussen twee zalen, de laatste van dat gigantische museum, vlak voor de zaal met de koperen paardenkarkassen die ze in 1960 hebben gevonden in de haven van Piraeus. Wat me zo in haar trof, geloof ik, was de wond in het gezicht. Die wond…
- Honoré de Balzac, 'Sarrasine', fragment | Rokus Hofstede
  1/7/2006
  Plotseling begroette een daverend applaus de opkomst van de prima donna. Ze stapte koket naar voren tot aan de rand van het toneel en boog uiterst gracieus naar het publiek. De belichting, de massaal betuigde geestdrift, de illusie van het podium, de verblindende, voor die tijd tamelijk gewaagde…
- Chloé Delaume, 'Certainement pas', fragment | Rokus Hofstede
  11/12/2005
  Voor de zesde maal die dag kwam 'Céline' uit de radio gesijpeld, toen het door een nieuwsflits werd onderbroken: de Gouden Palm was zojuist toegekend aan Claude Lelouch, en dus hield Hugues Aufray zijn klep om plaats te maken voor de badabadaba’s van Nicole Croisille. Françoise Pithiviers zei…
- Pierre Michon, 'Barthélémy Prunieres' | Rokus Hofstede
  7/10/2005
  Barthélémy Prunières staat op de Causse Méjan. Hij zoekt er naar dode mensen. Dat is wat hij het liefste doet. Het feit dat hij arts is in Marvejols heeft weinig te betekenen – boven de lijdende lichamen uit zijn praktijk verkiest hij de lichamen die niet meer lijden. Zou God of de duivel op…
- Alain Badiou, 'De ethiek. Essay over het besef van het Kwaad', fragment | Rokus Hofstede
  7/10/2005
  Als een beeld uiteenvalt en de trouw in crisis raakt, wordt het enige maxime van de consistentie, dus van de ethiek – ‘doorgaan!’ – steevast zwaar op de proef gesteld. Doorgaan, wanneer je het spoor bijster en niet meer in het proces ‘betrokken’ bent, wanneer het evenement zelf…
- Sophie Calle, 'De Eroev van Jeruzalem', fragment | Rokus Hofstede
  5/10/2005
  Toen ik in 1959 in Jeruzalem aankwam, stond op de top van die heuvel maar één afgelegen hotel. Hotel Diplomate was echt de laatste kroeg van de bewoonde wereld. Voorbij het hotel was er niets, maar dat niets was wel heel machtig. Het was een grens die je niet kon overschrijden. Een onzichtbare…
- Jude Stéfan, 'Doodsgebed' | Rokus Hofstede
  11/10/2004
  laat de wellusteling zijn graf maar graven met zijn genotsspa spittend tussen bloemen braspartijen krioelende meisjes laat hem lachen om jouw tranen de zijne heeft hij gedroogd en zijn uiteinde is niet gene schaduwput maar deze wijn, schmink uitvloeiingen zelfs zijn graf dat is zijn…
- Philippe Jaccottet, 'De aalscholvers', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/2004
  Maar al wil ik niet toegeven aan mijn neiging om te verzinken in neerslachtigheid, misschien zat er wel een kern van waarheid in mijn verwarde mijmering toen ik als eindpunt van de reis uitkwam bij de smalle zaal van het Frans Halsmuseum waar diens twee laatste grote schilderijen tegenover elkaar…
- Pascal Quignard, 'God', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/2004
  Hij was klein, tenger, van Portugese afkomst en ooit jood geweest. Colerus vermeldt dat hij zijn dagen sleet gehuld in een vlekkerige kamerjas, waarover hij was gekapitteld door een raadsheer van de stad Amsterdam. Hij had grijze schoenen met zilveren gespen. Zijn kousen waren van gekeperde wol.…
- Roland Barthes, 'Een soort handenarbeid' | Rokus Hofstede
  7/10/2004
  Ik ben lang geneigd geweest tussen schrijven en spreken een theoretische tegenstelling te zien, omdat ze me niet leken voort te komen uit hetzelfde lichaam. Ik dacht dat spreken uit het lichaam voortkwam als onmiddellijke expressie, als intimidatie of verleiding, kortom als theater. Schrijven…
- Roland Barthes, 'Lang ben ik vroeg naar bed gegaan', fragment | Rokus Hofstede
  7/10/2004
  Juist hier, op het midden van mijn weg, op het toppunt van mijn eigenheid, heb ik twee lievelingsboeken teruggevonden (eerlijk gezegd heb ik ze al zo vaak gelezen dat ik niet meer weet wanneer de eerste keer was). Het eerste boek is een grote roman zoals die helaas niet meer worden gemaakt: Oorlog…
- Charles Baudelaire, 'Wenken voor jonge letterkundigen', fragment | Rokus Hofstede
  1/9/2004
  IV OVER HET AFKRAKEN Alleen dienaren van de dwaling mogen worden afgekraakt. Ben je sterk, dan graaf je je eigen graf als je de strijd aanbindt met iemand die sterk is; al zijn jullie het op bepaalde punten oneens, bij gelegenheid zal hij nog steeds jouw kant kiezen. Er zijn twee manieren om…
- Du Deffand-Voltaire, 'Ook u, meneer Voltaire', fragment | Rokus Hofstede
  1/7/2004
  Parijs, 16 mei 1764 Een andere passage in mijn brief die u verkeerd hebt begrepen, betreft mijn opmerking dat geboren zijn het grootste ongeluk van allemaal is. Ik ben overtuigd van die waarheid, die niet alleen geldt voor Judas, Job en mijzelf, maar ook voor u, ook voor madame De Pompadour…
- Georges Perec, 'Waarom het moeilijk is je een ideale stad voor te stellen' | Rokus Hofstede
  7/10/2003
  Ik zou niet graag in Amerika willen wonen maar soms ook wel Ik zou niet graag onder de blote hemel willen wonen maar soms ook wel Ik zou niet graag in Canada willen wonen maar soms ook wel Ik zou niet graag in een donjon willen wonen maar soms ook wel Ik zou niet graag in Egypte willen…
- Pierre Michon, 'De koning van het woud', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/2003
  Ik heb geschilderd om een prins te zijn. Ik moet een jaar of twaalf zijn geweest. Het was midzomer, het uur van de namiddag waarop het nog warm is maar waarop de schaduwen keren. Ik was varkens aan het hoeden in een eikenbosje aan de kant van Nemi, vlak onder een brede weg; ik had een stok…
- Clément Pansaers, 'Pan Pan voor de Poeper van de Neger Naakt', fragment | Rokus Hofstede
  1/7/2003
  Ik ontsnap, weg van tussen gisteren en morgen – in het niet verdwijnend als het regenbooggeluid van twee leeggedronken flessen, die de dronkaard, in een plastisch raccourci, bodem tegen bodem, terechtstelt, naar zijn mening terecht. Een kogel kuiert over straten, over singels. – Wat zijn die…
- Pierre Michon, 'Het leven van Georges Bandy', fragment | Rokus Hofstede
  1/12/2000
  Luidruchtig namen we plaats; de kerkklok klepte nog een paar keer en zweeg. Alleen voor ons had de geestelijke zijn kalme dans met het touw uitgevoerd, en nadat hij die goddelijke stem bij wijze van groet had doen klinken, liet hij hem weer tot bedaren komen. Het was trouwens riskant om het danig…
- Caroline Lamarche, 'De dood, het leven', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/2000
  Ik, Bloem, kunstminnaar in mijn vrije uurtjes, heb in Kuregem niet één monument aangetroffen, behalve dan de krachtige standbeelden die de Slachthuizen bewaken: twee onstuimige stieren, die beter op hun plaats zouden zijn bij de ingang van een arena. Ze zien eruit alsof ze ten strijde willen…
- Jean-Pierre Verheggen, 'Waar is de schone Rosine?', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/2000
  Het is bijna kwart over acht. Schielijk maken we een omtrekkende beweging langs het voorplein van het Museum voor Natuurwetenschappen, en terwijl we welwillend worden gadegeslagen door de houten iguanodon die boven het plein uittorent, bereiken we tersluiks een discreet bijgebouwtje dat dienstdoet…
- Clément Pansaers, 'Apologie van de luiheid', fragment | Rokus Hofstede
  1/7/2000
  I Klein prostitueetje... ... Ik, een saterskop? Jij loopt - ik lanterfant. ... Jou volgen naar je kamer? - Je bent zo uitgewoond. Rust wat, peeskat. Ik ben luiheid. ... Mijn hand herinnert zich het orgiastisch koele van je hete huid. Mijn oor het hijgen van je boezem... Ik ben luiheid.…
- Caroline Lamarche, 'De dag van de hond', fragment | Rokus Hofstede
  1/11/1999
  Om haar wat te verstrooien vertelde ik haar de legende van de heilige Rochus, die vroeger werd aangeroepen ter bescherming tegen de pest. Op weg naar Rome had die veertiende-eeuwse pelgrim op wonderbaarlijke wijze pestlijders genezen, totdat hij zelf besmet was geraakt en zich had teruggetrokken in…
- Jean Baudrillard, 'Want illusie is niet in strijd met werkelijkheid', fragment | Rokus Hofstede
  11/10/1999
  Stilte van de foto. Dat is een van de meest waardevolle eigenschappen van de foto, vergeleken met film en televisie, die je altijd het zwijgen moet opleggen, tevergeefs. Stilte van het beeld, dat geen enkel commentaar nodig heeft (of nodig zou hoeven hebben!). Maar stilte ook van het object, dat…
- Georges Perec, 'Ruimten rondom', fragment | Rokus Hofstede
  7/10/1998
  Wat kun je van de wereld kennen? Hoeveel ruimte mag onze blik van onze geboorte tot onze dood hopen af te tasten? Hoeveel vierkante centimeter van de planeet Aarde zullen onze zolen beroeren? Wie de wereld rondreist, wie haar in alle richtingen doorkruist, zal nooit meer dan een paar bunders,…
- Annie Ernaux, 'De schaamte', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/1998
  Mijn vader heeft mijn moeder willen vermoorden, op een zondag in juni, aan het begin van de middag. Zoals gewoonlijk was ik naar de mis van kwart voor twaalf gegaan. Daarna moest ik gebakjes halen bij de banketbakker in de winkelpassage, een verzameling noodgebouwen opgetrokken na de oorlog in…
- Pierre Michon, 'Rimbaud de zoon', fragment | Rokus Hofstede
  5/10/1998
  Ik kom terug op de gare de l'Est. Ik kom terug op die eerste Parijse dagen waarin misschien voor Rimbaud alles in drie korte bedrijven werd beslist: de ogenblikkelijke reputatie dat hij een zeer groot dichter was, het scherpe besef van de ijdelheid van een reputatie, en de opzettelijke verwoesting…
- Louis Aragon, 'De boer van Parijs', fragment | Rokus Hofstede
  1/10/1998
  Er bestaat een rijk van duisternis dat door de ogen van de mens gemeden wordt, want oogstrelend is dat landschap allerminst. Dat donker, dat de mens niet nodig denkt te hebben om het licht te beschrijven, is niets anders dan de dwaling – de dwaling met haar kenmerken die niemand kent, de dwaling…
- Pierre Bourdieu, 'Over televisie', fragment | Rokus Hofstede
  9/9/1998
  Kijkcijfers hebben op de televisie een heel specifieke invloed: ze vertalen zich in tijdsdruk, in urgentie-eisen. De concurrentie tussen kranten onderling, tussen kranten en televisie of tussen omroepen neemt de vorm aan van een temporele concurrentie, dat wil zeggen van een concurrentie om de…
- Henri Roorda, 'Mijn zelfmoord', fragment | Rokus Hofstede
  1/7/1998
  Voorwoord Al geruime tijd ben ik van plan een boekje te schrijven onder de titel: Vrolijk pessimisme. Die titel bevalt me. Ik vind dat hij een mooie klank heeft en hij drukt aardig uit wat ik zou willen zeggen. Maar ik heb geloof ik te lang gewacht. Ik word oud, en mijn boekje zal waarschijn…
- Richard Morgiève, 'Sex vox dominam', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/1997
  Als je er zin in krijgt, moet je even wachten. Zodat je zin er nog meer zin in krijgt – heel simpel. Tweede glas viskie, en op het dure parket voor me liggen video's en bladen. Ik wacht – ik heb een stijve, meisjes. Ik heb een paal staan, meisjes. Ik drink mijn viskie en laat de rolgordijnen…
- Pierre Michon, 'De hengelaars van Castelnau', fragment | Rokus Hofstede
  5/10/1997
  Ik geloof niet zo in schoonheden die zich beetje bij beetje openbaren, als je maar verbeelding genoeg hebt. Voor mij tellen alleen de verschijningen. Deze nu deed dadelijk mijn bloed bruisen van de meest gruwelijke gedachten. Als ik zeg dat het een stuk was, dan heb ik nog weinig gezegd. Ze was…
- Georges Perec, 'Een man die slaapt', fragment | Rokus Hofstede
  7/10/1996
  Rampen bestaan niet, ze zijn elders. Misschien was de allerkleinste catastrofe genoeg geweest om je te redden: je was alles kwijt geweest, je had iets te verdedigen gehad, je had woorden gevonden om te overtuigen, om te ontroeren. Maar je bent niet eens ziek. Je dagen noch je nachten zijn in…
- Pierre Michon, 'Meesters en knechten', fragment | Rokus Hofstede
  5/10/1996
  Dat hij niet alle vrouwen kon krijgen had hem, in zijn jeugd, getroffen als een grof schandaal. Begrijp me goed - zelf kan hij niet meer worden gehoord. Het ging niet om het verleiden; hij had succes gehad, zoals elke man, bij die twee, zeven, dertig of honderd vrouwen die aan elke man zijn…
- Cioran, 'Gevierendeeld', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/1995
  'U hebt een ruime ervaring, schreef markiezin Du Deffand aan hertogin De Choiseul, 'maar er is één ervaring die U mist en die U naar ik hoop nooit zult hebben: verstoken zijn van gevoel, en daarbij gekweld worden door het besef niet zonder te kunnen.' Op het hoogtepunt van de gekunsteldheid…
- Pierre Bourdieu, 'Goed schrijven van het middelmatige' | Rokus Hofstede
  1/12/1993
  'De lyriek en het vulgaire' willen 'versmelten' betekent het hoofd bieden aan de ondraaglijke en angstwekkende beproevingen van hen wier taak het is tegendelen met elkaar in botsing te brengen. De hele periode dat hij werkt aan Madame Bovary heeft Flaubert het onophoudelijk over zijn lijdensweg,…
- Pierre Bourdieu, 'De goddeloze demontage van de fictie' | Rokus Hofstede
  7/10/1993
  Wat de bewustwording van de logica van het spel betreft, en van de illusio die er het fundament van is, heb ik lang gedacht dat die in zekere zin per definitie uitgesloten was, omdat met een dergelijke luciditeit literaire of artistieke projecten zouden neerkomen op een vorm van cynische mystificati…
- Pierre Bourdieu, 'Literatuur en sociologie' | Rokus Hofstede
  11/10/1992
  U ziet geen tegenstelling tussen literatuur en sociologie? Er bestaat allicht een verschil, maar dat verschil moet niet worden opgeblazen tot zoiets als een onwrikbare tegenstelling. Het spreekt vanzelf dat sociologen niet met schrijvers mogen en kunnen wedijveren. Ze zouden het risico lopen…
- Philippe Blasband, 'As', fragment | Rokus Hofstede
  6/10/1992
  Op een dag zal ik oud zijn en ook vetter. Mijn haar zal ik kwijt zijn. Ik zal moeizaam lopen, met gebogen rug. De mensen zullen me alleen nog 'meneer Levy' noemen en ik zal mijn voornaam vergeten. En op een dag, nog weer later, ga ik dood. Ik zal een ouwe viezerik zijn. Dan loop ik rond in…

Dossiers

Recent

Willekeurig

Hof/Haan

Admin

Praktisch

Copyright

Maximen.nl

Sitemap

Dossiers

Recent

Willekeurig

Frequent